Arddangosfa yn goleuo’r gorffennol


18.12.2018

Mae arddangosfa o gloddiadau Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant ar safleoedd Ruwayda a Rubayqa yn Qatar wedi agor ar Ddiwrnod Cenedlaethol y wlad, 18 Rhagfyr.

Gellir gweld Windows to the Past yn yr Hen Orsaf Heddlu yn Ruwais, gogledd Qatar ac mae'n brosiect cydweithredol rhwng y Brifysgol, Virginia Commonwealth University ac Amgueddfeydd Qatar.

Mae'r arddangosfa yn amlygu cloddiadau'r Brifysgol yn safleoedd Ruwayda a Rubayqa ac mae'n cynnwys paneli gwybodaeth, arddangosfeydd fideo yn ogystal â gwrthrychau o'r cloddiadau. Mae'r arddangosfa wedi'i lleoli mewn hen Orsaf Heddlu sydd wedi'i adfer yn ddiweddar wrth ymyl y môr ac mae ymwelwyr hefyd yn gallu manteisio ar gaffi sydd wedi'i osod ar y safle yn ystod yr arddangosfa.

Nod yr arddangosfa yw creu ymwybyddiaeth o safleoedd hanesyddol yn y gymuned leol, er mwyn cynorthwyo eu cadw ac i hyrwyddo gwell dealltwriaeth o dreftadaeth arfordirol unigryw Qatar.

Meddai Dr Andrew Petersen, sy'n Gyfarwyddwr Ymchwil mewn Archaeoleg Islamaidd ac sy'n arwain prosiect Cymru Qatar ar ran y Brifysgol: "Er bod Ruwayda wedi'i nodi fel safle archeolegol pwysig dros ddeugain mlynedd yn ôl, dim ond yn ddiweddar y dechreuodd ymchwilio yn fanwl. Mae'r holl dystiolaeth hanesyddol ac archeolegol yn dangos bod pobl yn byw yn Ruwayda mor gynnar â'r deuddegfed ganrif ond eu bod wedi gadael erbyn diwedd y ddeunawfed ganrif. Mae hyn yn golygu bod gan Ruwayda y potensial i ddarparu gwybodaeth am gyfnod o hanes Qatar sydd fel arall yn anhysbys i raddau helaeth.

"Mae'r cloddiadau wedi darparu digon o dystiolaeth o fasnachu dros bellterau sy’n cynnwys cerameg o Tsieina, de-ddwyrain Asia (Burma), Oman, Iran ac India. Mae'r gyfran o cerameg Dwyrain Asiaidd yn arbennig o uchel ac yn 5% o'r cyfanswm sy'n awgrymu safonau byw uchel yn ogystal â chysylltiadau da â llwybrau masnachu ar draws Cefnfor India. Yn ogystal â serameg canfuwyd nifer o fathau eraill o wrthrychau, gan gynnwys morter carreg (cerrig malu), gwydr, gemwaith a gwaith metel.

"Mae Rubayqa wedi ei leoli yng Ngogledd Qatar ar Benrhyn Ras al-Sharig. Cynhaliwyd y cloddiadau ar ran Awdurdod Amgueddfeydd Qatar cyn cynnal gwaith datblygu arfaethedig yn yr ardal. Roedd yr arolygiad cychwynnol o'r safle yn dangos ychydig o dai efallai ond dros dymor o bedwar mis, daethpwyd o hyd i fwy na hanner cant o strwythurau. Mae ffynonellau hanesyddol ysgrifenedig yn sôn am Rubayqa yn y ddeunawfed ganrif pan ymosododd y Wahabis arno. Archwiliodd Capten George Brucks o'r Llynges Brydeinig arfordir gogledd Qatar yn 1824 a disgrifiodd Rubayqa fel pentref gyda phoblogaeth o 150 o bobl o lwyth Uttoobee.

"Mae lleoliad Rubayqa yn anarferol i Ogledd Qatar oherwydd bod mynediad uniongyrchol i ddŵr dwfn fel y gall llongau ddod yn agos iawn at y lan".

 



Ceir rhagor o wybodaeth am ddigwyddiadau a gweithgareddau sy'n gysylltiedig â phrosiectau archeolegol y Brifysgol yn Qatar ar dudalen Facebook Archaeoleg Ruwayda ac ar ein gwefan.