“Monastic Life in the Medieval British Isles” – Anrhydeddir Academydd o'r Drindod Dewi Sant gyda Festschrift


11.12.2018

Daeth academyddion a myfyrwyr ynghyd yn ddiweddar ym Mhrifysgol Rhydychen i ddathlu gyrfa’r Athro Janet Burton o Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.

Janet Burton 1

Yn ystod y  ‘Lampeter Legacies Alumni Conference’, a gynhaliwyd yng Ngholeg y Santes Anne, Rhydychen, cyflwynwyd i’r Athro Burton gopi o lyfr newydd (festschrift) o’r enw Monastic Life in the Medieval British Isles.  Mae’r llyfr hwn yn dathlu gwaith a chyfraniad yr Athro Burton at astudiaethau mynachaidd canoloesol ym Mhrydain, ac mae nifer o unigolion o PCYDDS a sefydliadau eraill wedi bod wrthi’n brysur yn trefnu cael y casgliad golygedig arbennig hwn wedi’i gyhoeddi er anrhydedd iddi.

Cyfrol o ysgrifeniadau a thraethodau a gyhoeddir er anrhydedd i academydd, ac a gyflwynir i unigolion sydd wedi gwneud cyfraniad pwysig at ei maes, yw festschrift. Mae’r festschrift  hwn yn cynnwys cyfraniadau gan ei chydweithwyr, ei chyn-fyfyrwyr a’i chyfeillion – ysgolheigion blaenllaw yn y maes, sy’n ymdrin â, ac yn datblygu themâu sy’n rhan annatod o waith yr Athro Burton. Mae’r casgliad cyfoethog ac amrywiol hwn, a olygwyd gan Dr Karen Stöber (Lleida, Catalunya), yr Athro Emilia Jamroziak (Leeds) a Dr Julie Kerr (Caeredin), yn waith gwreiddiol ar fywyd crefyddol Ynysoedd Prydain, o’r ddeuddegfed ganrif hyd at yr unfed ar bymtheg ganrif. Yn dilyn y cyflwyniad, meddai’r Athro Burton:

“Mae hwn wedi peri syndod mawr i mi. Wrth i mi edrych o gwmpas yr ystafell, gallaf weld cymaint o bobl, rhai ohonynt yr wyf wedi eu hadnabod am lawer iawn o flynyddoedd, rhai ohonynt yr wyf wedi dod i’w hadnabod yn fwy diweddar, ond tybed faint ohonoch chi sydd wedi fy ngweld i yn ddileferydd erioed o’r blaen? Mae tro cyntaf i bopeth, ac rwyf yn wir wedi cael fy synnu gymaint, mae’n ymdrech mawr i mi ddod o hyd i’r geiriau. Hoffwn ddiolch i bob un ohonoch, sydd mor amlwg wedi gwneud cymaint o waith caled wrth baratoi’r llyfr aruthrol hwn a gwneud y trefniadau ar gyfer heddiw, ac i bob un ohonoch sydd yma i’m syfrdanu a’m synnu fel hyn.

Mae derbyn festschrift yn anrhydedd fawr, ac edrychaf ymlaen at y cyfle o ddarllen a darganfod mwy am yr ymchwil a geir yn y llyfr newydd hwn. Rhaid i mi ddiolch yn ddwys i'r golygyddion, Karen, Emilia, a Julie, a hefyd Dani Leiva am ddylunio clawr y llyfr (hefyd rhoi diolch iddo a Karen am y poster fframiedig o’r gwaith celf) a hefyd Gwasg Prifysgol Cymru. Hoffwn hefyd ddweud ‘Diolch yn fawr iawn’ wrth fy nghydweithwyr yn Llambed, sef Dr Harriett Webster a Dr Alex Scott, am wneud cymaint o waith caled amlwg tuag at  drefniadau heddiw. Unwaith eto, diolchaf bawb am yr anrhydedd aruthrol hon ac am ddod yma heddiw – ac am eich cydweithrediad, eich cefnogaeth a’ch cyfeillgarwch ar hyd y blynyddoedd.”

Yn ystod ei diweddglo, rhodd yr Athro Burton ddiolch i’w chyd-ganoloesydd ym PCYDDS a’i gŵr,  Dr William Marx, am bopeth a wnaed ganddo ar gyfer y diwrnod, a thalodd deyrnged i’w allu i gadw’r cyfan yn gyfrinach. 

Janet Burton 2

Mae academyddion o bob rhan o’r byd wedi manteisio ar y cyfle i dalu teyrnged i’r Athro Burton.  Meddai’r Athro Richard D. Oram, Deon Y Celfyddydau a’r Dyniaethau ym Mhrifysgol Stirling:

“Dyma deyrnged wych i’r ysgolhaig rhagorol, sy’n arbenigo ym maes mynachaeth ganoloesol Prydain, gan ei chydweithwyr, ei chymheiriaid a’i myfyrwyr. Mae cynnwys y gyfrol, sef tri phapur ar ddeg – rhai trawsnewidiol, symbylol ac arloesol – yn archwilio themâu sy’n cwmpasu ystod ymchwil Janet Burton, gan amlygu ehangder ei hysgolheictod ac yn pwyntio at orwelion ymchwil newydd a agorwyd gan ei hymdrechion.”

Ychwanegodd yr Athro Emerita mewn Hanes, Constance H. Berman, o Brifysgol Iowa:

“Mae’r gyfrol hon yn talu teyrnged i waith hyd oes Janet Burton ar hanes mynachaidd ac eglwysig Prydain. Mae wedi ysgrifennu am esgobion, a Sistersiaid, ac yn bwysig, mae wedi arloesi’r gwaith ar leianod Sistersaidd – yn ogystal â chanolbwyntio ar fynachod, a chymunedau mynachaidd y Benedictiaid a’r Sistersiaid; mae ei gwaith wedi torri tir newydd o ran ein dealltwriaeth o gymunedau canoniaid rheolaidd. Mae’r papurau, drwy gyfan y gyfrol hon, yn dangos cysylltiadau agos â, ac ysbrydoliaeth gan Janet Burton. Mae’n adlewyrchiad cadarn, a dweud y gwir, yn adlewyrchiad ysblennydd o’i gwaith, ond hefyd yn gyfrol o astudiaethau sylweddol”

Ceir gwybodaeth bellach ar y gyfrol newydd, Monastic Life in the Medieval British Isles, ar wefan Gwasg Prifysgol Cymruhttps://www.uwp.co.uk/book/monastic-life-in-the-medieval-british-isles-ebook-pdf/

Bywgraffiad

Mae’r Athro Janet Burton yn Athro hanes canoloesol ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Fel myfyrwraig israddedig, astudiodd hanes ym Mhrifysgol Llundain, gan symud i Adran Hanes a Chanolfan Astudiaethau Canoloesol Prifysgol Caerefrog i astudio am ei gradd DPhil drwy ymchwilio i dai mynachaidd Swydd Efrog yn ystod y 150 o flynyddoedd a ddilynodd y Goresgyniad Normanaidd. Yna, gweithiodd fel archifydd, yn gyntaf yng Nghaerefrog, ac yna, yn Aberystwyth, gan addysgu, ochr yn ochr â hynny, ym Mhrifysgol Cymru, Llambed, ac ymgymryd â chomisiynau ar gyfer cyrff megis York Archaeological Trust, English Heritage a’r Fatican. Yn 1994, penodwyd yn ddarlithydd, yna yn uwch ddarlithydd, ac yn ddarllenydd yn Llanbed, ac ers 2006, mae wedi bod yn Athro hanes canoloesol. Mae hi’n gymrawd  (ac yn gyn-aelod o’r cyngor ac yn gyn-is-lywydd) o’r Gymdeithas Hanesyddol Frenhinol, yn gymrawd o Gymdeithas yr Hynafiaethwyr, ac yn gymrawd o Gymdeithas Ddysgedig Cymru.

Mae wedi ymchwilio yn eang i fynachaeth ganoloesol, gan ganolbwyntio’n arbennig ar gyd-destunau rhanbarthol Swydd Efrog a Chymru. Mae hefyd wedi gweithio ar y Sistersiaid, y canoniaid rheolaidd ac ar ferched crefyddol. Ym mis Gorffennaf 2007, sefydlodd, gyda Karen Stöber, brosiect o’r enw ‘Monastic Wales’ (www.monasticwales.org). Mae’r prosiect hwn yn ceisio sefydlu hanes mynachaidd cynhwysfawr o Gymru’r canoloesoedd, gan gyfleu’r darganfyddiadau i academyddion a’r cyhoedd yn ogystal. Mae’r Athro Burton naill ai’n awdur neu’n olygydd i ddeuddeg llyfr ar fynachaeth ganoloesol, a hefyd yn awdur i ddwsinau o erthyglau a phapurau. Mae ei gwaith allweddol yn cynnwys:  Monastic and Religious Orders in Britain 1000–1300The Monastic Order in Yorkshire 1066–1215 ac, ar y cyd â Karen Stôber, Monastic Wales: New Approaches, ac Abbeys and Priories of Medieval Wales.

Nodyn i'r Golygydd

 

 

 

 

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch ag Arwel Lloyd trwy anfon neges e-bost at Arwel.lloyd@uwtsd.ac.uk / 01267 676663