Myfyrwraig Anthropoleg yn cymryd rhan yng nghynhadledd Cymdeithas Tchendukua yn Ffrainc


05.10.2018

Y mis hwn aeth y fyfyrwraig Anthropoleg Bori Hardi, sy’n astudio ar gampws Llambed, i Ffrainc i gymryd rhan mewn cynhadledd arbennig a drefnwyd gan y Gymdeithas Tchendukua.

 Bori 1.

Wedi’i sefydlu yn 1997 gan y daearyddwr o Ffrainc, Eric Julien, mae’r Gymdeithas Tchendukua yn uno pobl sy’n dymuno cynnal ffordd o fyw sy’n seiliedig ar barchu natur a phobl eraill, a chwilio am gytgord. Dros 30 o flynyddoedd yn ôl, achubwyd bywyd Julien gan bobl y Kogi wrth iddo archwilio’u tiriogaeth yn Sierra Nevada yn Columbia.  Un o brif nodau sefydlu Cymdeithas Tchendukua oedd i gynorthwyo’r 25,000 o bobl Kogi oedd yn weddill i amddiffyn a phrynu'n ôl y tir maent wedi’i golli dros y blynyddoedd i fusnesau o’r Gorllewin.

A hwythau’n pryderu am yr amodau amgylcheddol byd-eang, mae’r Kogi wedi galw droeon ar i arferion rheolaeth amgylcheddol Ewro-Americanaidd gael eu hailystyried. Wrth iddynt bryderu bod y dulliau presennol yn dinistrio’r blaned, maent wedi rhoi cynnig ar nifer o ffyrdd i geisio sicrhau bod eu neges yn cael ei chlywed, gan gynnwys cynhyrchu dwy ffilm gyda’r gwneuthurwr ffilmiau arobryn Alan Ereira. Mae Ereira wedi bod â chysylltiadau agos â’r adran Anthropoleg yn y Drindod Dewi Sant ers nifer o flynyddoedd ac fe’i benodwyd yn Athro Ymarfer yn y Brifysgol y llynedd.

Er gwaethaf eu hymdrechion gorau, mae’r Kogi o’r farn ein bod yn parhau i wynebu dinistr y blaned. Mewn ymgais arall i osgoi hyn, gwnaethon nhw gais i weithio gyda grŵp amrywiol o wyddonwyr Ewropeaidd i ddangos sut i reoli’r tir yn effeithiol.   Dan arweiniad Eric Julien o’r Gymdeithas Tchendukua, a chyda chefnogaeth Gweinidog Ffrainc dros yr Amgylchedd, trefnwyd cynhadledd i roi sylw i’r mater hwn ymhellach. Teithiodd chwe chynrychiolydd o blith y Kogi i Ffrainc ar gyfer deialog arbennig rhwng pobl gynhenid y Kogi ac academyddion o’r Gorllewin. Canolbwyntiai’r trafodaethau ar ddulliau gwyddonol modern y byd sydd ohoni a dulliau traddodiadol y Kogi.

 Bori 2

Cafodd y fyfyrwraig Anthropoleg, Bori Hardi, gyfle i gofnodi’r digwyddiadau pan gyfarfu’r timau yn Ffrainc. Gan fod Bori yn amlieithog, cyfieithodd nifer o’r trafodaethau o’r Ffrangeg i’r Sbaeneg ac yn ôl. Roedd hefyd yn gyfrifol am gynhyrchu dogfennau’r digwyddiad. I Bori, ei lle hi oedd cynrychioli ‘ieuenctid’, sydd yn hanfodol bwysig yn ei thyb hi i sicrhau newidiadau ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Ar ôl dychwelyd o Ffrainc, meddai Bori Hardi:

“Roedd yn fraint fawr i gael bod yn rhan o'r prosiect hwn.  Mae angen i brosiectau sy’n ymwneud â chynaliadwyedd ac ecoleg gynnwys pobl ifanc, a heb ysgogi fy nghenhedlaeth i byddai’r holl ymdrechion hyn yn ofer. Dydw i ddim yn meddwl mod i’n gor-ddweud wrth ddatgan bod y prosiect hwn yn ddigwyddiad hanesyddol. Yn 1492 dechreuodd Christopher Columbus ar ei daith gyntaf i’r Americas wrth chwilio am Asia, ac yn y pen draw dinistriodd wareiddiadau, diwylliannau, tiroedd a phobloedd cyfan. Tua 500 o flynyddoedd yn ddiweddarach, cymerodd grŵp o’r bobl hynny [y Kogi] – y cafodd eu hynafiaid eu dileu bron gan y Sbaenwyr – awyren i Ewrop. Y gwahaniaeth, fodd bynnag, yw eu bod nhw wedi dod i greu deialog â ni yn hytrach na’n dinistrio! A, gobeithio, ein helpu yn y pen draw i gadw’r amgylchedd yr ydym wedi’i ddifrodi’n ddifrifol. Y prosiect hwn yw dechrau’r hyn rydym ni’n ei obeithio fydd yn gyfnod hirdymor o gydweithio gyda phobl y Kogi.”

Anogir  pob myfyriwr Anthropoleg yn y Drindod Dewi Sant i i fynd dramor a chynnal gwaith maes er mwyn cael y profiadau gorau. Mae yna draddodiad cryf ar gyfer Anthropoleg fel pwnc ar gampws y brifysgol yn Llanbedr Pont Steffan ac yn ôl Arolwg Cenedlaethol Myfyrwyr 2018 mae’r brifysgol yn 1af yn y DU ar gyfer 'boddhad myfyrwyr'. Yn ogystal, nododd y Times and Sunday Times Good University Guide yn ddiweddar bod Anthropoleg fel pwnc yn y brifysgol yn 3ydd yn y DU am 'foddhad gyda phrofiad y myfyriwr'. 

Am fwy o wybodaeth ynghylch y Gymdeithas Tchendukua ewch i: http://www.tchendukua.com/?lang=en#.W7c1htdKiUk 

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch ag Arwel Lloyd trwy anfon neges e-bost at Arwel.lloyd@uwtsd.ac.uk / 01267 676663