Yr Athro, Y Farwnes Finlay o Landaf yn derbyn Doethuriaeth Anrhydeddus


09.07.2018

Mae’r Athro, Y Farwnes Finlay o Landaf wedi derbyn Doethuriaeth Anrhydeddus (Doethur mewn Gwyddoniaeth) yn ystod seremoni raddio ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn Abertawe heddiw (Dydd Llun, Gorffennaf 9).

finlay

Mae Ilora Finlay yn Athro Anrhydeddus mewn Meddygaeth Liniarol ym Mhrifysgol Caerdydd. Hi oedd yr ymgynghorydd cyntaf mewn Meddygaeth Liniarol yng Nghymru yn 1987, gan weithio gyda Gofal Canser Marie Curie i sefydlu’r hosbis ym Mhenarth, ac mae wedi datblygu gwasanaethau lliniarol a gwasanaethau hosbis ar draws Cymru gyfan. Bellach, mae’n Is-lywydd Cenedlaethol Marie Curie a Hospice UK, ac yn cynorthwyo, drwy ‘Byw Nawr’, sgyrsiau agored yng Nghymru am Farwolaeth a Marw.

Yn 1989, sefydlodd y Diploma mewn Meddygaeth Liniarol a arweiniodd at gyrsiau MSc dysgu o bell ac e-ddysgu mewn meddygaeth liniarol ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae’r cyrsiau hyn yn rhyngwladol enwog. Tua 2000 o uwch glinigwyr sydd wedi graddio o Gaerdydd, gyda llawer yn dod yn arweinwyr rhyngwladol mewn gofal lliniarol yn eu gwledydd eu hunain, gyda chysylltiadau addysgu ag India, Hong Kong, Singapore a De Affrica. 

Bu’r Farwnes Finlay yn Llywydd Ffederasiwn Merched Meddygol, yn Llywydd Cymdeithas Feddygol Prydain (BMA) ac yn Llywydd y Gymdeithas Feddygol Frenhinol. Mae’n Llywydd Cymdeithas Siartredig Ffisiotherapi. Bu hefyd yn gadeirydd Cymdeithas Meddygaeth Liniarol Prydain Fawr ac Iwerddon, a sefydlodd ei phwyllgor moeseg yn ystod ei thair blynedd yn y rôl honno. Mae’n gwasanaethu ar bwyllgor moeseg y BMA ers blynyddoedd lawer ac mae bellach yn gadeirydd cangen y DU o raglen Biofoeseg UNESCO.

Arweiniodd gyda gweithredu’r Strategaeth Gofal Lliniarol yng Nghymru yn ystod y cyfnod  2008-17, gan newid gwasanaethau gofal lliniarol ar draws Cymru er mwyn sicrhau bod timau arbenigol yn gweithio 7 diwrnod yr wythnos, gyda chyngor gan feddygon ymgynghorol ar gael 24/7. Mae’n benderfynol o sicrhau bod profiadau cleifion yn dylanwadu ar strategaeth a bod gweithwyr proffesiynol yn gwrando’n fwyfwy ar gleifion. Er mwyn cyfoethogi hyn, cyflwynodd y cynllun iWantGreatCare fel erfyn dynamig sy’n gofyn i bob claf werthuso’r gwasanaeth maent yn ei dderbyn gan dimau gofal lliniarol arbenigol ar draws Cymru.

Yn cyflwyno’r Ddoethuriaeth Anrhydeddus oedd Yr Athro Wendy Deering.  Dywedodd:

"Mae'n anrhydedd mawr imi gyflwyno heddiw Yr Athro Farwnes Finlay o Landaf. Mae Ilora’n ysbrydoliaeth mawr i chi raddedigion newydd. Yn gryno, mae hi'n feddyg Cymreig, yn athro meddygaeth Lliniarol, yn aelod traws-feinciog annibynnol yn Nhŷ'r Arglwyddi, yn wraig, yn fam ac yn fam-gu ac fe'i enwyd yn wraig Gymreig y flwyddyn ym 1996. Menyw anhygoel gyda gyrfa ysbrydoledig i ni gyd fyfyrio arni."

Wrth dderbyn yr anrhydedd dywedodd Yr Athro, Y Farwnes Finlay o Landaf:

“Diolch am y fraint o dderbyn y Ddoethuriaeth Anrhydeddus hon.  Rydych chi gyd wedi gwneud dewis arbennig, rydych wedi dewis derbyn addysg.  Rydych wedi dewis gwneud llawer mwy â’ch bywyd.  Rwy’n gobeithio y bydd llawer o ddrysau yn agor i chi a bydd pob un ohonoch chi mewn sefyllfa lle byddwch wedi gwneud yn well na’ch athrawon oherwydd dyna’r ganmoliaeth fwyaf y gall fyfyriwr roi i’w hathro.  Fel athro, mae’n wych i weld myfyriwr yn gwenud yn well na chi eich hunan.  Diolch unwaith eto am yr anrhydedd hon.”  

Yn 2015, fe’i penodwyd yn gadeirydd y Fforwm Galluedd Meddyliol Cenedlaethol gan Weinidogion y Weinyddiaeth Gyfiawnder a’r Adran Iechyd er mwyn gwella gweithrediad y Ddeddf Galluedd Meddyliol ar draws holl sectorau Cymru a Lloegr. Mae wedi dwyn ynghyd wasanaethau o feysydd iechyd, gofal cymdeithasol, ymchwil, cyllid, y gyfraith a sectorau eraill i wella’r cymorth i’r sawl sydd â diffyg galluedd.

Ers cael ei hanrhydeddu ag Urddolaeth yn 2001, bu wrthi’n chwarae rhan weithredol mewn dadleuon ac yn diwygio deddfwriaeth ar nifer o faterion iechyd, yn enwedig rheoli baco, camddefnyddio alcohol a gwelyau haul. Mae hefyd wedi arwain trafodaeth yn San Steffan am gynlluniau optio allan o roi organau, ochr yn ochr â deddfwriaeth Cymru.

 

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch ag Arwel Lloyd trwy anfon neges e-bost at Arwel.lloyd@uwtsd.ac.uk / 01267 676663