Ydds Hafan  -  Ystafell Newyddion  -  Newyddion y Brifysgol  -  Datganiadau i'r Wasg 2019

Yr Ysgolhaig Llenyddol Dr Catherine Charlwood i gyflwyno Darlith INSPIRE/ASLE-UK 2019 yng Ngŵyl y Gelli ar 30 Mai


25.03.2019

Mae’n bleser mawr gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant gyhoeddi y bydd Dr Catherine Charlwood yn cyflwyno’i gwaith â’r teitl ‘Such a Pair: The Twin Lives of Humans and Trees’ yng Ngŵyl y Gelli eleni ar 30 Mai.

Dr Charlwood yw enillydd Darlith flynyddol y Sefydliad Arfer Cynaliadwy, Arloesi ac Effeithiolrwydd Adnoddau (INSPIRE). Darlith yw hon a drefnir gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant a’r Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, y DU ac Iwerddon (ASLE-UKI).

Mae darlith INSPIRE yn seiliedig ar gystadleuaeth a’i nod yw arddangos ymchwil sy’n archwilio’r berthynas rhwng llenyddiaeth a’r drafodaeth ynghylch cynaliadwyedd. Gwahoddodd y panel beirniaid gyflwyniadau sy’n ystyried y modd mae llenyddiaeth, mewn unrhyw ffurf, yn ymateb i’r byd naturiol ac yn cael ei llunio gan ein gallu ni i adnabod y byd naturiol yng nghyswllt trafodaethau am gynaliadwyedd.

Mae darlith fywiog Dr Charlwood â darluniau yn olrhain bywydau cyfochrog, a marwolaethau cysylltiedig, bodau dynol a choed ar fydr yn y Saesneg, yn enwedig ym marddoniaeth Thomas Hardy a Charlotte Mew.  Dengys Dr Charlwood fod barddoniaeth yn cofnodi diwedd bywydau coed penodol, gan fenthyg agweddau ar y farwnad - ffurf sy’n draddodiadol yn cofnodi marwolaeth bod dynol - er mwyn rhoi pwysigrwydd i golledion o’r fath.  Mae’i thrafodaeth sensitif a threiddgar am Hardy a Mew yn archwilio’r modd  y bydd planhigyn a pherson yn cael eu cyfochri, y ffordd y cynrychiolir cwympo coed mewn barddoniaeth, ac eiliadau pan fydd y gwahaniaeth rhwng y corff dynol a ffurf y goeden yn dechrau pylu.  Mae darlith ysbrydolgar Dr Charlwood yn gofyn i ni feddwl am werth bywydau coed, nid yn unig i fywydau dynol, ond hefyd i’r bywyd cyffredin y mae angen i’r blaned gyfan ei gynnal.

Cynhelir y ddarlith yn Starlight am 5.30pm ac wedyn bydd trafodaeth gyhoeddus rhwng Dr Charlwood, Dr Jane Davidson, Pro Is-Ganghellor (Cynaliadwyedd ac Ymgysylltu) a Chyfarwyddwr INSPIRE yn y Drindod Dewi Sant a chyn Weinidog Llywodraeth Cymru dros Gynaliadwyedd, a’r Athro Brycchan Carey, Cadeirydd ASLE-UKI.

Mae Dr Charlwood yn ysgolhaig sy’n dod i’r amlwg yn y dyniaethau amgylcheddol ac sy’n gweithio ar hyn o bryd gyda’r prosiectau Afiechydon Bywyd Modern a Llunio Cymunedau Gwyddonol ym Mhrifysgol Rhydychen.  Cyn symud i Rydychen, astudiodd Lenyddiaeth Saesneg ym Mhrifysgol Caergrawnt ac, yn 2017, enillodd ddoethuriaeth ar farddoniaeth Thomas Hardy a Robert Frost o Brifysgol Warwick.  Mae’i chyhoeddiadau academaidd yn cynnwys erthygl ar ‘The morality of mourning and remembering in Hardy’s verse’ ac un arall â’r teitl ‘“[Don’t] leave the science out”: An argument for the necessary pairing of cognition and culture’. Ar hyn o bryd mae’n cwblhau astudiaeth ar gyfer llyfr am Hardy a Frost.

Mae Brycchan Carey yn Athro Llenyddiaeth Saesneg ym Mhrifysgol Northumbria ac yn Gadeirydd y Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, y DU ac Iwerddon.  Meddai: “Mae’n bleser mawr i ASLE-UKI barhau i gefnogi’r gystadleuaeth bwysig hon.  Am ganrifoedd lawer mae beirdd wedi cyffroi pobl i ddisgrifio byd natur ac i ymhyfrydu ynddo.  I lawer yn y gymdeithas drefol iawn sydd ohoni, mae barddoniaeth yn ddolen uniongyrchol a diriaethol at natur, gan eu hysbrydoli i greu a meithrin byd mwy cynaliadwy. Mae ysgolheigion llenyddol megis Dr Charlwood yn chwarae rôl hollbwysig o ran deall a hyrwyddo llenyddiaeth a diwylliant cynaliadwyedd.”

Meddai Dr Davidson: “Bob blwyddyn, mae’n bleser enfawr ymgysylltu ag artistiaid dawnus sydd â diddordeb mewn natur a’r amgylchedd sy’n dod â dealltwriaeth newydd i ni oherwydd eu gallu eithriadol gyda geiriau.  Mae’r gystadleuaeth yn galluogi ymwelwyr â Gŵyl y Gelli i weld y talentau aruthrol yn ein prifysgolion a chreu cyfle ar gyfer dealltwriaeth newydd. Rydw i’n edrych ymlaen yn eiddgar at archwilio’r hyn sydd wrth wraidd y ddarlith fuddugol eleni o flaen cynulleidfa yn yr Ŵyl. Mae enillwyr blaenorol wedi mynd i’r afael â’r modd y gall ail-ddarllen Shakespeare o safbwynt cynaliadwyedd fwrw goleuni diddorol ar y modd y buom yn byw, a dylanwadu ar ein syniadau ar gyfer y dyfodol; maent wedi ystyried sut mae Ysgrifennu Natur wedi addasu i’n pryderon amgylcheddol a’n safbwyntiau ecolegol newydd yn ein heconomi globaleiddiedig ôl-drefedigaethol, ac wedi edrych ar bwysigrwydd sicrhau bod ecosystemau rhyng-gysylltiedig yn parhau’n gytbwys. Mae’r gystadleuaeth wedi dangos yn glir y gall storïau am newid chwarae rhan hanfodol bwysig wrth ail-ddehongli ein byd er budd cenedlaethau'r dyfodol.”

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Tel: 01792 483695
Mobile: 07384 467071
Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk