Yr Ysgolhaig Llenyddol Dr Catherine Charlwood i gyflwyno Darlith INSPIRE/ASLE-UK 2019 yng Ngŵyl y Gelli ar 30 Mai


25.03.2019

Mae’n bleser mawr gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant gyhoeddi y bydd Dr Catherine Charlwood yn cyflwyno’i gwaith â’r teitl ‘Such a Pair: The Twin Lives of Humans and Trees’ yng Ngŵyl y Gelli eleni ar 30 Mai.

Dr Charlwood yw enillydd Darlith flynyddol y Sefydliad Arfer Cynaliadwy, Arloesi ac Effeithiolrwydd Adnoddau (INSPIRE). Darlith yw hon a drefnir gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant a’r Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, y DU ac Iwerddon (ASLE-UKI).

Mae darlith INSPIRE yn seiliedig ar gystadleuaeth a’i nod yw arddangos ymchwil sy’n archwilio’r berthynas rhwng llenyddiaeth a’r drafodaeth ynghylch cynaliadwyedd. Gwahoddodd y panel beirniaid gyflwyniadau sy’n ystyried y modd mae llenyddiaeth, mewn unrhyw ffurf, yn ymateb i’r byd naturiol ac yn cael ei llunio gan ein gallu ni i adnabod y byd naturiol yng nghyswllt trafodaethau am gynaliadwyedd.

Mae darlith fywiog Dr Charlwood â darluniau yn olrhain bywydau cyfochrog, a marwolaethau cysylltiedig, bodau dynol a choed ar fydr yn y Saesneg, yn enwedig ym marddoniaeth Thomas Hardy a Charlotte Mew.  Dengys Dr Charlwood fod barddoniaeth yn cofnodi diwedd bywydau coed penodol, gan fenthyg agweddau ar y farwnad - ffurf sy’n draddodiadol yn cofnodi marwolaeth bod dynol - er mwyn rhoi pwysigrwydd i golledion o’r fath.  Mae’i thrafodaeth sensitif a threiddgar am Hardy a Mew yn archwilio’r modd  y bydd planhigyn a pherson yn cael eu cyfochri, y ffordd y cynrychiolir cwympo coed mewn barddoniaeth, ac eiliadau pan fydd y gwahaniaeth rhwng y corff dynol a ffurf y goeden yn dechrau pylu.  Mae darlith ysbrydolgar Dr Charlwood yn gofyn i ni feddwl am werth bywydau coed, nid yn unig i fywydau dynol, ond hefyd i’r bywyd cyffredin y mae angen i’r blaned gyfan ei gynnal.

Cynhelir y ddarlith yn Starlight am 5.30pm ac wedyn bydd trafodaeth gyhoeddus rhwng Dr Charlwood, Dr Jane Davidson, Pro Is-Ganghellor (Cynaliadwyedd ac Ymgysylltu) a Chyfarwyddwr INSPIRE yn y Drindod Dewi Sant a chyn Weinidog Llywodraeth Cymru dros Gynaliadwyedd, a’r Athro Brycchan Carey, Cadeirydd ASLE-UKI.

Mae Dr Charlwood yn ysgolhaig sy’n dod i’r amlwg yn y dyniaethau amgylcheddol ac sy’n gweithio ar hyn o bryd gyda’r prosiectau Afiechydon Bywyd Modern a Llunio Cymunedau Gwyddonol ym Mhrifysgol Rhydychen.  Cyn symud i Rydychen, astudiodd Lenyddiaeth Saesneg ym Mhrifysgol Caergrawnt ac, yn 2017, enillodd ddoethuriaeth ar farddoniaeth Thomas Hardy a Robert Frost o Brifysgol Warwick.  Mae’i chyhoeddiadau academaidd yn cynnwys erthygl ar ‘The morality of mourning and remembering in Hardy’s verse’ ac un arall â’r teitl ‘“[Don’t] leave the science out”: An argument for the necessary pairing of cognition and culture’. Ar hyn o bryd mae’n cwblhau astudiaeth ar gyfer llyfr am Hardy a Frost.

Dr Catherine Charlwood at a lectern in a darkened room.

Mae Brycchan Carey yn Athro Llenyddiaeth Saesneg ym Mhrifysgol Northumbria ac yn Gadeirydd y Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, y DU ac Iwerddon.  Meddai: “Mae’n bleser mawr i ASLE-UKI barhau i gefnogi’r gystadleuaeth bwysig hon.  Am ganrifoedd lawer mae beirdd wedi cyffroi pobl i ddisgrifio byd natur ac i ymhyfrydu ynddo.  I lawer yn y gymdeithas drefol iawn sydd ohoni, mae barddoniaeth yn ddolen uniongyrchol a diriaethol at natur, gan eu hysbrydoli i greu a meithrin byd mwy cynaliadwy. Mae ysgolheigion llenyddol megis Dr Charlwood yn chwarae rôl hollbwysig o ran deall a hyrwyddo llenyddiaeth a diwylliant cynaliadwyedd.”

Meddai Dr Davidson: “Bob blwyddyn, mae’n bleser enfawr ymgysylltu ag artistiaid dawnus sydd â diddordeb mewn natur a’r amgylchedd sy’n dod â dealltwriaeth newydd i ni oherwydd eu gallu eithriadol gyda geiriau.  Mae’r gystadleuaeth yn galluogi ymwelwyr â Gŵyl y Gelli i weld y talentau aruthrol yn ein prifysgolion a chreu cyfle ar gyfer dealltwriaeth newydd. Rydw i’n edrych ymlaen yn eiddgar at archwilio’r hyn sydd wrth wraidd y ddarlith fuddugol eleni o flaen cynulleidfa yn yr Ŵyl. Mae enillwyr blaenorol wedi mynd i’r afael â’r modd y gall ail-ddarllen Shakespeare o safbwynt cynaliadwyedd fwrw goleuni diddorol ar y modd y buom yn byw, a dylanwadu ar ein syniadau ar gyfer y dyfodol; maent wedi ystyried sut mae Ysgrifennu Natur wedi addasu i’n pryderon amgylcheddol a’n safbwyntiau ecolegol newydd yn ein heconomi globaleiddiedig ôl-drefedigaethol, ac wedi edrych ar bwysigrwydd sicrhau bod ecosystemau rhyng-gysylltiedig yn parhau’n gytbwys. Mae’r gystadleuaeth wedi dangos yn glir y gall storïau am newid chwarae rhan hanfodol bwysig wrth ail-ddehongli ein byd er budd cenedlaethau'r dyfodol.”

Professor Brycchan Carey, Dr Jane Davidson, and Dr Charlwood in deep discussion at the Hay Festival.

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Tel: 01792 483695
Mobile: 07384 467071
Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk