Cyhoeddi cyfrol ‘carreg filltir’ ar Ddogfen yng Nghymru


26.03.2021

Dyma’r casgliad cyflawn cyntaf o ysgrifau i’w cyhoeddi ar Ddogfen yng Nghymru gan academyddion ac ymarferwyr, ac eisoes mae’r llyfr wedi ei ddisgrifio fel ‘carreg filltir’ a chyfrol sy’n ‘rhaid ei darllen’.

Documentary Wales

Golygwyd y gyfrol o 12 pennod gan yr Athro Elin Haf Gruffydd Jones Cyfarwyddwr y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd, ar y cyd â Dr Dafydd Sills-Jones, Prifysgol Dechnolegol Auckland, Seland Newydd. Dyma’r gyfrol gyntaf mewn cyfres newydd ar ddiwylliant dogfen ar draws y byd gan Dr Sills-Jones Dr Pietari Kappa ar gyfer y cyhoeddwr rhyngwladol Peter Lang.

Mae’r llyfr yn cynnig darlun o ddiwylliant dogfen Cymru drwy gyfres o benodau gan rai sydd wedi cyfrannu at greu’r diwylliant hwnnw yn ogystal ag ymchwilwyr o’r byd academaidd.

Wrth adolygu’r gyfrol meddai John Burgan, o Ysgol Ffilm Met Berlin ‘“Mae’r gyfrol amserol hon yn cynnig cyfres o erthyglau deallus gan grŵp amrywiol o ymarferwyr ac academyddion sydd yn archwilio ac yn ymestyn ein dealltwriaeth o gymhlethdod y term ‘Dogfen Gymreig’. Drwy ddadleuon deheuig a diddorol, dyma ddarllen cwbl angenrheidiol, sy’n garreg filltir arwyddocaol  wrth ystyried y llyfrau ar sinema a darlledu yng Nghymru. “

Meddai’r Fonesig Athro Elan Closs Stephens, Cyfarwyddwr An-weithredol y BBC a Dirprwy Ganghellor Prifysgol Aberystwyth:

"Pan ddaeth gwleidyddiaeth hunaniaeth i oed ar yr un adeg â thwf teledu, yn aml iawn y ‘sgrin’ oedd y lle i  dadansoddi beth oedd ystyr a phrofiad Cymreictod, Llwyddodd gwneuthurwyr dogfen i gyfleu gwlad fach, gymhleth oedd yn meddu ar hunaniaeth wleidyddol, gymdeithasol a ieithyddol gyfnewidiol iawn. Dyma gyfrol sydd yn rhaid ei darllen i ddeall grym y gwneuthurwyr dogfen i ddadansoddi ac i ddylanwadu ar ein ffordd o feddwl."

Meddai Dr Dafydd Sills-Jones, cyd-olygydd y llyfr a chyd-olygydd y gyfres.

"Nid arolwg neu gatalog sydd yn y gyfrol ond yn hytrach cyfle i ystyried sut mae gwlad gymharol fach, sydd yn byw yng nghysgod un o’r traddodiadau dogfen mwyaf dylanwadol, yn dod at ddogfen, a pha fath o gymeriad sydd i ddiwylliant dogfen Cymru." 

Meddai’r Athro Elin Haf Gruffydd Jones, cyd-olygydd y gyfrol ac awdur y bennod ar iaith a dogfen: 

“Mae wedi bod yn fraint gweithio ar y gyfrol hon, ond edrychwn ymlaen nawr at drafodaeth ehangach a ddaw yn ei sgil, yma yng Nghymru ac yn rhyngwladol. “

Ymysg y seminarau a sgyrsiau sydd wedi eu trefnu ar achlysur cyhoeddi’r gyfrol mae trafodaeth gyda nifer o’r cyfranwyr ar 28 Mai yng Nghanolfan S4C Yr Egin fel rhan o weithgareddau Sir Gar Greadigol.

Bydd y gyfrol ar werth ar ostyngiad o 30% am gyfnod cyfyngedig drwy gysylltu gyda’r cyhoeddwr gyda’r cod PLSCM. https://www.peterlang.com/view/title/68329?tab=toc 

Nodyn i'r Golygydd

Cyswllt: Yr Athro Elin Haf Gruffydd Jones elin.jones@pcydds.ac.uk 07590 428404

  1. Sefydlwyd y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd gan Brifysgol Cymru yn 1985 fel canolfan ymchwil arbenigol yn cynnal prosiectau cydweithredol ar ieithoedd, llenyddiaethau, diwylliant a hanes Cymru a’r gwledydd Celtaidd eraill. Mae’r Ganolfan wedi ei lleoli mewn adeilad pwrpasol yn Aberystwyth, wrth ymyl Llyfrgell Genedlaethol Cymru, llyfrgell hawlfraint o fri rhyngwladol gyda chyfleusterau ymchwil rhagorol.
  2. Mae’r Ganolfan yn cynnig cyfleoedd unigryw i fyfyrwyr ôl-raddedig i weithio gydag arbenigwyr mewn amgylchedd deinamig a chefnogol. Croesawn ymholiadau am bynciau MPhil/PhD mewn unrhyw un o’n meysydd ymchwil.

Am ragor o wybodaeth, neu i gael sgwrs anffurfiol am bynciau posibl, cysylltwch â’n Pennaeth Astudiaethau Ôl-raddedig, Elizabeth Edwards: e.edwards@cymru.ac.uk.

CYNNWYS DOCUMENTARY IN WALES: CULTURES AND PRACTICES

Dafydd Sills-Jones/Elin Haf Gruffydd Jones: Documentary in Wales: Cultures and Practices

Dafydd Sills-Jones: Anorac: Locating «Feature Doc» in the Documentary Ecology of Cymru–Wales

Elin Haf Gruffydd Jones: Representing Sociolinguistic Reality in a Minoritized Language: S4C, Documentary and «Translanguaging»

John Geraint: Making History: The Story of Wales – Representing the Nation

Geraint Ellis: Arts for All?: S4C, Arts Documentaries and the Notion of Quality

Iwan England: Embracing Complexity: Aberfan: The Fight for Justice

Colin Thomas: Rethinking Documentary: Wales and the British Documentary Tradition

Nia Dryhurst: Creative Documentary?: Csikszentmihalyi’s Systems Model and Documentary Production in Wales

Greg Bevan: Activism and Online Documentary: The Life and Death of Sianel62

Helen Davies/Merris Griffiths: Capturing Youth Voices: Participatory «Social Network Documentary» Production and Political Engagement in a Small Nation

Anne Marie Carty: Authorship, Representation and Ethics: Collaborative Filmmaking with Rural Communities in Wales

Joanna Wright: Interactive, Immersive and Digital Documentary Practice in Wales: A Work in Progress.