Llyfr newydd yn ceisio cynyddu empathi tuag at geiswyr lloches sy'n byw yn Abertawe


15.03.2021

Mae profiadau tri cheisiwr lloches sydd wedi gwneud eu cartref yn Abertawe wedi eu rhannu mewn llyfr newydd a gynhyrchwyd gan fyfyriwr ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.

The experiences of three people who have sought safety in Swansea have been shared in a new book produced by UWTSD student Joseff Williams.

Nod y llyfr yw annog empathi, mynd i'r afael â chamsyniadau am bobl sy'n ceisio lloches, a rhoi parch ac urddas i grŵp o bobl sydd yn aml yn cael eu camliwio yn y cyfryngau. Mae cynlluniau ar y gweill yn awr i ddosbarthu'r llyfr er mwyn helpu i gyflawni'r nod hwn.

Joseff Williams, myfyriwr ail flwyddyn ar gwrs BA Dylunio Graffig y brifysgol oedd creawdwr y llyfr, o dan y teitl Second Home. Fe'i gwnaeth mewn ymateb i'r Genhadaeth 10 Milltir, sef briff a roddwyd i fyfyrwyr ar y  cwrs i ddefnyddio grym empathi yn eu gwaith. Bu'n rhaid i bob myfyriwr ddod o hyd i bwrpas o fewn 10 milltir i Gampws Dinefwr y brifysgol yn Abertawe a hyrwyddo'r syniad hwn i staff i'w gymeradwyo a'i gymeradwyo'n foesegol, cyn datblygu eu prosiect. Dewisodd Joseff ganolbwyntio ar geiswyr lloches.

"Gallech chi gerdded heibio i rywun ar Ffordd y Brenin y mae ei fywyd wedi'i fygwth oherwydd eu rhywioldeb, neu efallai berson arall sydd wedi bod yn y carchar oherwydd eu ffydd, heb unrhyw grebwyll o’u hanes," meddai. "Yn aml does gennym ni ddim clem beth mae'r bobl o'n cwmpas wedi bod drwyddo. Rwy'n gobeithio y bydd y prosiect yn ein helpu ni i gwestiynu ein barn am bobl, yn enwedig pobl sydd wedi cael taith anodd."

Rhoddodd Joseff lawer o ystyriaeth i sut i gyflwyno tair stori'r tri cheisiwr lloches a'r canlyniad oedd llyfr sy'n cyfuno geiriau a ffotograffiaeth Joseph. Cyn rhannu'r llyfr ag unrhyw un arall, fe'i rhannodd â'r tri cheisiwr lloches i sicrhau eu bod nhw’n hapus ag ef.

"Yn aml, mae ceiswyr lloches a ffoaduriaid yn cael eu camliwio gan y cyfryngau neu'n cael eu barnu ar gam, felly mae'n bwysig eu bod nhw’n cael eu cydnabod yn aelodau dilys o'n cymuned," meddai Joseff. "Gyda hynny mewn golwg, roeddwn i'n ofalus, wrth dynnu sylw at grŵp o bobl, nad oeddwn i am eu 'dieithrio'. Roedd sicrhau'r cydbwysedd hwnnw yn rhywbeth roeddwn i'n meddwl llawer amdano."

O’r herwydd, cyfeirir at bobl yn aml yn y llyfr yn "bobl sy'n ceisio lloches" yn hytrach na dim ond "ceiswyr lloches", i atgoffa darllenwyr eu bod nhw’n bobl cyn i unrhyw label arall gael ei rhoi arnyn nhw.

"Mae'r cyfranogwyr hefyd yn siarad am eu hoffter o bobi, cerddoriaeth gospel, a gwaith elusennol," meddai Joseff. "Roeddem ni eisiau atgoffa pobl bod ganddyn nhw ddiddordebau fel pawb arall. Hefyd, er bod y bobl a ymddangosodd yn fy llyfr i’n bobl weddol hyderus (mae un wedi siarad ar lefel llywodraeth, mae un arall wedi ymddangos mewn papurau newydd cenedlaethol) nid yw hyn yn wir am bob ceisiwr lloches yn Abertawe. Ni all llawer siarad am eu profiadau. O gofio hyn, roedd angen i'r prosiect rannu dewrder yr unigolion hyn ac ar yr un pryd bod yn sensitif ac yn synhwyrus i brofiadau byw pobl sy'n ceisio diogelwch."

Er ei fod yn gobeithio y bydd y llyfr yn helpu i hyrwyddo empathi a dealltwriaeth, mae Joseff hefyd yn gwerthfawrogi'r canfyddiadau a gafodd yn bersonol drwy ei greu.

"Gwnaeth gwneud y prosiect hwn i mi gamu'n ôl a sylweddoli, 'Waw. Roeddwn i'n meddwl fy mod i'n gwybod llawer. Rwy'n gwybod llawer llai nag yr oeddwn i’n meddwl fy mod i,'" meddai. "Dylai pob un ohonom wneud mwy o ymchwil i'r system ar gyfer ceiswyr lloches a ffoaduriaid. Mae'n agoriad llygad. Mae gweithio ar y prosiect hwn hefyd wedi dangos bod yn rhaid i'r grym sydd gan gelfyddyd i wneud i chi godi yn eich eistedd a meddwl. Mae gan greadigrwydd lawer o botensial o ran newid cymdeithasol.

"Mae sefydliad Dinas Noddfa Abertawe a'r Ganolfan Gymunedol Affricanaidd wedi dangos diddordeb mewn dosbarthu'r llyfr i godi ymwybyddiaeth, ac mae hynny'n wych," ychwanegodd. "Es i ati, felly, rhyw fath o drosglwyddo’r peth i'r bobl sy'n gwybod orau. Maen nhw'n gwybod y ffordd orau o gefnogi ffoaduriaid gan eu bod nhw’n gwneud hynny ers amser maith."

Ychwanega Donna Williams, rheolwr rhaglen BA (Anrh) Dylunio Graffeg yng Ngholeg Celf Abertawe, Y Drindod Dewi Sant, ei bod hi’n falch dros ben o’r derbyniad a fu i’r llyfr.

"Yn rhan o'n modwl Priodoleddau Graddedig, Gwneuthurwyr Newid, mae myfyrwyr ail flwyddyn ar y cwrs BA (Anrh) Dylunio Graffeg yn cael y dasg o sut rydym yn defnyddio Dylunio Graffig i sicrhau newid," meddai. "Gall y prosiect greu empathi, addysgu, ysgogi, ysgwyd, hysbysu, perswadio a goleuo. Roedd y broses yn gofyn i fyfyrwyr nodi ac ystyried mater, problem, digwyddiad, proses, unigolyn neu grŵp a allai ddefnyddio eu sgiliau creadigol a'u dychymyg i helpu i wella sefyllfa neu ganfyddiad. 

"Trawsnewidiodd pob myfyriwr eu hunain yn 'llefarydd gweledol' drwy gyflwyno syniad o fewn radiws o 10milltir i Gampws Dinefwr, Abertawe. Maen nhw’n gyfrifol am gynhyrchu cysyniad wedi'i gynllunio sy'n ystyried pryderon cymdeithasol, gwleidyddol, amgylcheddol neu ddiwylliannol y mae angen eu cyfleu'n well.

"Eleni mae cyflwyniadau wedi amrywio o ddyrchafiad a chynnydd y dyn llaeth lleol ar gyfer cynnyrch lleol cynaliadwy, llyfr plant ar Shared Lives, pŵer digwyddiadau darllen yn Llyfrgell Abertawe, casgliadau poteli yng nghanol y ddinas, gêm arwyddion gweledol i ddysgu iaith arwyddion yn y ddinas,  plannu coeden ac ymgyrch i ailgysylltu atgofion â Neuadd Albert Abertawe.

"Rydyn ni wrth ein bodd o allu arddangos un o'r prosiectau, y mae Joseff Williams wedi ei gynhyrchu. Roedd Joseff yn gallu cynhyrchu llyfr llawn empathi a oedd wedi'i ymchwilio'n dda i brofiadau tri cheisiwr lloches sydd wedi gwneud Abertawe yn ail gartref. Roedd Joseff yn broffesiynol drwy gydol y broses ac roedd yn gallu nodi'r rhai y mae angen 'llais' arnyn nhw drwy integreiddio ymchwil ystyrlon a sgiliau creadigol i newid canfyddiadau, er mwyn herio rhagdybiaethau a chyfleu gwirioneddau.

"Roedd y canlyniad yn hwb i sefydliad Dinas Noddfa, a oedd yn cydweithio â Joseff ar y prosiect hwn, ac mae'n anelu at ehangu'r prosiect gydag arddangosfeydd a chyhoeddiadau posibl. Mae’n hyfryd clywed bod y gwaith wedi cael derbyniad mor dda a hoffem ni hefyd ddiolch yn arbennig i'r cyfranogwyr am gymryd rhan yn y prosiect hwn."

Nodyn i'r Golygydd

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Mobile: 07384 467071

Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk