Prosiect diwylliannol creadigol yn arwain at gyfieithu araith fyd-enwog i'r Gymraeg


12.03.2021

Mae prosiect diwylliannol creadigol i ddathlu cyfraniad a hunaniaeth cymuned Bangladeshaidd Gymreig Abertawe wedi arwain at gyfieithu araith hanesyddol i'r Gymraeg gan y bardd enwog a'r Athro Emerita yn Y Drindod Dewi Sant, Menna Elfyn.

Menna Elfyn

Mae'r araith, a draddodwyd gan Sefydlydd Bangladesh, Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman ar 7 Mawrth 1971, wedi'i rhestru yng Nghofrestr Ryngwladol Cof y Byd UNESCO.

Gwahoddodd ei Ardderchogrwydd Saida Muna Tasneem, Uwch Gomisiynydd Bangladesh i'r DU, gyfieithiadau ar gyfer yr araith wreiddiol i'r Gymraeg, y Sgoteg a'r Wyddeleg ar gyfer cyhoeddiad arbennig o’r enw "A call for freedom in languages" a chynnal digwyddiad i anrhydeddu'r cysylltiadau diwylliannol cryf rhwng Bangladesh a'r DU ar 50 mlwyddiant yr araith enwog.

Sheikh Mujibur Rahman

Syniad Dominic Williams, darlithydd mewn ysgrifennu creadigol yn Y Drindod Dewi Sant a sylfaenydd write4word, cwmni celfyddydau iaith yng Ngorllewin Cymru a'r entrepreneur  Mabs Noor, cyfarwyddwr digwyddiadau ym Mhafiliwn Patti yn Abertawe, oedd y prosiect creadigol a arweiniodd at y cyfieithiad Cymraeg gan yr Athro Elfyn.

Daeth y cyfieithiad o araith Bangabandhu yn wreiddiol o ddatblygiad prosiect celfyddydol i archwilio ffiniau’r gair llafar a hunaniaeth ddiwylliannol cymuned Bangladeshaidd Cymru drwy ymarfer celfyddydol cyfranogol. Deilliodd o ddau destun - 'Araith Bangabandhu' 1971 gan Sheikh Mujibur Rahman ac 'I am Sheikh Mujib' monolog cyfoes gan Anisur Rahman, sydd hefyd yn rhan o'r prosiect.

Meddai Dominic Williams: "Cafodd y cynlluniau roeddwn i wedi eu gwneud ym mis Medi 2019 i gydlynu dathliad creadigol sylweddol o ganmlwyddiant Sheik Mujib gyda chymuned Bangladeshaidd Cymru ffocws penodol yn dilyn gwahoddiad i Lundain a sgwrs â'i Ardderchowgrwydd Saida Muna Tasneem ym mis Ionawr 2020. Ces i’r fraint o ddod yn rhan o ddyheadau treiddgar ac empathetig iawn yr Uwch Gomisiynydd ar gyfer dathlu hanesion diwylliannol cyffredin Bangla ac ieithoedd lleiafrifol brodorol y Deyrnas Unedig".

Meddai Mabs Noor: "A minnau’n aelod o gymuned Bangladeshaidd Cymru rwy'n ymfalchïo yn ein diwylliannau cyffredin. Bu'n bleser gweithio ochr yn ochr â Dominic Williams ac roedd hi’n anrhydedd gweithio gyda’r Athro Menna Elfyn wrth wireddu gweledigaeth Ei Ardderchogrwydd yr Uwch Gomisiynydd. Rwy’n edrych ymlaen at barhau â gwaddol y weledigaeth honno wrth ymuno â Dominic yn ein nod cyffredin o arwain prosiect cymunedol creadigol".

Ychwanegodd yr Athro Emerita mewn ysgrifennu creadigol yn y brifysgol, Menna Elfyn: "Mae’n destun balchder  i mi  gael cyfieithu i’r Gymraeg anerchiad hanesyddol a gafodd gymaint o ddylanwad ar ddyfodol Bangladesh fel cenedl a bod yr anerchiad hwn bellach wedi ei gymeradwyo a’i gadarnhau gan UNESCO fel rhan o Dreftadaeth y Byd".

Dywedodd yr Athro Elin Jones, Cyfarwyddwr Canolfan Uwch Cymru ac Astudiaethau Celtaidd: "Rwy'n falch dros ben o weithio unwaith eto gyda'r Athro Emerita Menna Elfyn, un o feirdd mwyaf blaenllaw Cymru ac yn wir un o'n beirdd sydd wedi ei chyfieithu fwyaf. Mae wedi cyfieithu’r araith hanesyddol hon, sy'n rhan o dreftadaeth y byd UNESCO, i'r Gymraeg, gyda manylder ysgolheigaidd, gan adlewyrchu ei chynnwys a'i thraw. Rydyn ni’n edrych ymlaen at ragor o gyfleoedd i gydweithio â phartneriaid yng Nghymru a thu hwnt mewn perthynas â blaenoriaethau UNESCO. "

Nodyn i'r Golygydd

Nodyn i'r Golygydd

1 Mae Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn rhan o Grŵp Y Drindod Dewi Sant, yn gydffederasiwn o sawl sefydliad, sy'n cynnwys Prifysgol Cymru, yn ogystal â Choleg Sir Gâr a Choleg Ceredigion yn golegau cyfansoddol. Mae'r Grŵp yn cynnig continwwm o AB i AU er budd dysgwyr, cyflogwyr a chymunedau. 

Gweledigaeth Y Drindod Dewi Sant yw bod yn Brifysgol y mae ymrwymiad i les a threftadaeth y genedl wrth wraidd ei holl weithgareddau. Yn ganolog i'r weledigaeth mae hyrwyddo ac ymgorffori system addysg sector deuol sy'n addysgu dysgwyr o bob oed a chefndir, ac sy'n ysgogi datblygiad economaidd yn y rhanbarth, ledled Cymru a thu hwnt

Sefydlwyd y Brifysgol yn 1822 a bydd yn dathlu ei deucanmlwyddiant yn 2022. Ei Siarter Frenhinol 1828 yw'r hynaf o unrhyw brifysgol yng Nghymru. Lleolir campysau'r Brifysgol yn Abertawe Caerfyrddin, Llambed, Caerdydd a Llundain ac mae ganddi Ganolfan Ddysgu yn Birmingham. 

Mae'r Drindod Dewi Sant wedi ymrwymo i roi myfyrwyr wrth wraidd ei chenhadaeth drwy ddarparu cwricwlwm dwyieithog perthnasol ac ysbrydoledig, darparu amgylchedd dysgu cefnogol, buddsoddi yn ei gampysau a'i gyfleusterau a sicrhau bod myfyrwyr, o bob cefndir, yn cael y cyfle i gyflawni eu potensial.

 

2         write4word

Mae write4word yn gwmni buddiannau cymunedol bach sydd wedi'i leoli yng ngorllewin Cymru ac sy'n gweithio gyda'r celfyddydau iaith. Mae'n gweithio'n lleol ac yn rhyngwladol i ddatblygu awduron a defnyddio ysgrifennu i ddatblygu pobl. Mae hyn yn golygu ei fod yn arwain ysgrifennu creadigol a phrosiectau llafar sy'n cydbwyso deilliannau ac sy'n gysylltiedig â rhagoriaeth lenyddol a pherfformiad yn ogystal â lles cymdeithasol ac unigol.