Tiwtor yn y Drindod Dewi Sant yn rhyddhau llyfr i helpu pobl ddyslecsig a phob myfyriwr celf i fireinio eu sgiliau lluniadu


01.04.2021

Mae Athro Emeritws ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant wedi cyhoeddi llyfr newydd â’r nod o helpu pobl ddyslecsig a phob myfyriwr celf i wella eu sgiliau lluniadu.  

 

UWTSD Professor Emeritus Howard Riley has published a new book that aims to help dyslexics and all students of art improve their drawing skills.

A’r llyfr wedi’i ryddhau yn dilyn adroddiadau mewn nifer o gyfnodolion academaidd bod galluoedd lluniadu myfyrwyr yn dirywio, mae’r llyfr, sydd â’r teitl Observational Drawing for Students with Dyslexia, yn ffrwyth ymchwil ymarferol i’r ffyrdd y mae myfyrwyr â dyslecsia yn lluniadu.

Ysgrifennwyd y llyfr gan yr Athro Emeritws Howard Riley o’r Drindod Dewi Sant a Qona Rankin, cydlynydd myfyrwyr dyslecsig yn y Coleg Celf Brenhinol, ac mae’n darparu strategaethau, awgrymiadau ac ysbrydoliaeth i helpu myfyrwyr â dyslecsia i fireinio eu gallu i luniadu, ond hefyd disgwylir iddo fod yn ddefnyddiol i fyfyrwyr nad ydynt yn ddyslecsig ac i diwtoriaid.

 “Mae’r llyfr wedi’i anelu at unrhyw un sydd ag awydd gwella eu lluniadu, ond yn benodol i fyfyrwyr ysgol dyslecsig sydd am gryfhau eu portffolios i gael mynediad i ysgol gelf, ac i fyfyrwyr gradd dyslecsig mewn ysgol gelf sy’n teimlo angen i ddatblygu eu lluniadu drwy arsylwi,” meddai Riley.

Dechreuodd y llyfr ar ôl i Riley a Rankin gwrdd mewn cynhadledd a dechrau trafod a allai fod dangosyddion o ddyslecsia yn y ffordd mae myfyrwyr yn lluniadu.

“Penderfynon  ni archwilio. Gwnaethon ni gyfnewid lluniadau myfyrwyr, gyda’r ddau ohonom ni’n gwybod dim ond pa rai yn ein setiau ein hun o luniadau a grëwyd gan fyfyrwyr dyslecsig, a gwnaethom ni gymhwyso set o feini prawf (dangosyddion dyslecsia) i’r holl luniadau,” meddai’r Athro Riley.  “Roedden ni’n gallu adnabod y myfyrwyr dyslecsig mewn mwy na 70% o achosion.”

Ychwanegodd ei bod yn anghywir tybio bod dyslecsia’n rhoi mantais i fyfyrwyr wrth astudio lluniadu.

“Mae ymchwil yn dangos y gall hyd at 30% o fyfyrwyr mewn colegau celf fod yn ddyslecsig.  Tybid mai’r rheswm am hynny oedd am eu bod rywsut mewn gwell cytgord â gwaith gweledol.  Na – roedden nhw mewn cytgord da iawn ag osgoi cyrsiau a fyddai’n mynnu trefniadau asesu ysgrifenedig!” meddai.

Roedd canfyddiadau Riley a Rankin yn sail i’w cyd-gyflwyniad yn y gynhadledd Include 2007 a gynhaliwyd yn y Coleg Celf Brenhinol.  Ymddangosodd yr ymchwil hefyd mewn nifer o gyhoeddiadau academaidd gan ddenu diddordeb gan academyddion mewn meysydd eraill: dechreuon nhw weithio gyda seicolegwyr o UCL, Prifysgol Middlesex a Phrifysgol Leuven, Gwlad Belg.  

“O’r fan honno, datblygais strategaeth ymarferol gam wrth gam ar gyfer lluniadu drwy arsylwi, yn benodol ar gyfer pobl ddyslecsig,” meddai’r Athro Riley.  

Roedd yr Athro Riley mewn sefyllfa dda i ddatblygu strategaeth o’r fath: ac yntau wedi graddio o Goleg Celf Hammersmith, Coleg Celf Coventry a’r Coleg Celf Brenhinol, mae ganddo ddoethuriaeth gan Brifysgol Cymru mewn arfer ac addysgeg lluniadu.  Bu’n addysgu lluniadu yn Awstralia a Malaysia cyn addysgu yn Abertawe o 1991-2015, lle bu’n Bennaeth yr Ysgol Ymchwil ac Astudiaethau Ôl-raddedig yng Ngholeg Celf Abertawe o 2004-14.  

Denodd y strategaeth a ddatblygodd Riley ddiddordeb Jessica Kingsley Publishers gan arwain at gyhoeddi’r llyfr newydd.  Yn ogystal â thynnu ar arbenigedd Riley a Rankin, deilliodd y llyfr hefyd o gyfres o weithdai tri diwrnod yn y Coleg Celf Brenhinol rhwng 2012 a 2016. Roedd y myfyrwyr yn gymysgedd dan reolaeth o bobl ddyslecsig a phobl nad oeddynt yn ddyslecsig.

“Ein prif nod yw darparu strategaethau eglur, ymarferol ar gyfer gwella lluniadu drwy arsylwi i bobl ddyslecsig, ond maen nhw’n gweithio i’r holl fyfyrwyr ysgol sy’n dymuno cryfhau eu portffolios wrth ymgeisio i ysgol gelf, a myfyrwyr ar lefel gradd sy’n dymuno gwella eu lluniadu drwy arsylwi,” meddai Riley.  “Gallai hyd yn oed roi gwybodaeth i athrawon lluniadu.  Mae ymchwil sy’n dangos bod y prosesau sydd ynghlwm â lluniadu drwy arsylwi mewn gwirionedd yn datblygu nodweddion eraill megis barnu onglau, cyfrannedd a graddfa, sy’n ddefnyddiol i’r ystod o ddisgyblaethau celf a dylunio.”

Prosiect a ddeilliodd o hynny oedd set o Ganllawiau ar gyfer Traethawd Hir Gweledol, a dderbyniwyd gan y Drindod Dewi Sant ac a gefnogir yn llawn gan diwtoriaid Cymorth Sgiliau Astudio.  Deilliodd hyn o sylweddoliad Riley, wrth oruchwylio traethodau hir myfyrwyr y drydedd flwyddyn, fod rhai myfyrwyr dyslecsig yn optio allan o raddau â dosbarth anrhydedd drwy beidio â chyflwyno traethawd hir ysgrifenedig.  

Mae Observational Drawing for Students with Dyslexia allan nawr, ac fe’i cyhoeddir gan Jessica Kingsley Publishers.

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Mobile: 07384 467071

Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk