Ymgymryd â gwaith llawrydd creadigol: graddedigion YDDS yn dewis gyrfa hyblyg


08.06.2020

Mae darn o ymchwil yr ymgymerwyd ag ef yn ddiweddar gan Hitachi wedi darganfod bod gan YDDS: “…y ganran fwyaf o weithwyr llawrydd (2.23%) ymhlith ei graddedigion, y 3ydd uchaf o’r holl brifysgolion y gwnaethom edrych arnynt ar draws y DU – felly, os ydy ffordd o fyw y gweithiwr llawrydd at eich dant chi, hwn gallai fod y lle i chi fod."

Here at University of Wales Trinity Saint David, we are learning from our past students, some of whom are choosing the lifestyle and freedom of freelancing. We have always celebrated a culture that learns from past students and brings them back into debates and learning.

Hyd yn oed cyn y pandemig Covid-19, gwelwyd tuedd tuag at bobl yn dewis gwneud gwaith llawrydd yn eu meysydd arbenigol dewisol. Mae gweithio cyfunol (cymysgedd o waith ar y gyflogres a gwaith hunangyflogedig) hefyd wedi cynyddu, gyda gweithwyr yn mwynhau sicrwydd swydd rhan amser ochr yn ochr â’r rhyddid i greu eu gyrfaoedd eu hunain fel gweithwyr llawrydd.

Nid yw hyn erioed wedi bod mor wir ag y mae yn y diwydiannau creadigol. Yma ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, rydym yn dysgu oddi wrth ein cynfyfyrwyr, rhai ohonynt yn dewis y ffordd o fyw a’r rhyddid sy’n gysylltiedig ag ymgymryd â gwaith llawrydd. Rydym bob amser wedi dathlu diwylliant sy’n dysgu wrth gynfyfyrwyr ac sy’n eu cynnwys eto mewn dadleuon a dysgu.

Mae’n ymddangos mai graddedigion creadigol sydd fwyaf addas cyn belled ag y mae buddion gwneud gwaith llawrydd yn y cwestiwn – dysgu i fod yn gymwysadwy, yn hyblyg ac yn cydio yn heriau newydd. Nid yw gwaith llawrydd ond yn cynnig iddynt ddewis, amrywiaeth a’r gallu i weithio ar eu crefft eu hunain, ond hefyd mae’n cynnig cyfle iddynt ddarganfod cymwysiadau eraill ar ei gyfer – megis gweithdai cymunedol, a’r celfyddydau ym maes iechyd ac mewn gwaith masnachol.

Cawsom sgwrs gyda thri gweithiwr llawrydd sy’n fyfyrwyr ac yn raddedigion gan ofyn iddynt beth yw manteision a heriau gwneud gwaith llawrydd, a pha gyngor y bydden nhw’n rhoi i fyfyrwyr a graddedigion presennol sy’n ystyried gwneud gwaith llawrydd.

Heather Fox – gradd BA Dylunio Patrwm Arwyneb

“Nid oeddwn wedi bwriadu bod yn weithiwr llawrydd. Gwnes ymadael â’m swydd fewnol gyda brand ffasiwn ar y stryd fawr i deithio, a gwnes ymgymryd ag ychydig o waith llawrydd pan oeddwn yn gwneud hynny er mwyn aros yn hirach. Pan ddychwelais i’r DU, cefais gytuneb o 7 wythnos yn gwneud gwaith llawrydd i frand stryd fawr arall, a chydag anogaeth ac arweiniad cyfaill a oedd wedi bod yn

gwneud gwaith llawrydd ers bod yn y brifysgol, penderfynais i beidio â chwilio am swydd arall â chyflog er mwyn gweld a allwn innau hefyd wneud gwaith llawrydd weithio i mi.

Rwy’n hoff iawn o waith llawrydd a’r hyblygrwydd a’r rheolaeth sydd gennyf dros sut yr wyf yn treulio fy amser. Weithiau, rwy’n teimlo’n frwdfrydig iawn ac yn gweithio ar nosweithiau a phenwythnosau, ond ar adegau eraill, rwy’n teimlo fel cymryd pethau’n arafach a gallaf (yn dibynnu ar y llwyth gwaith) ddewis cymryd diwrnod o saib a’i dalu yn ôl rywbryd eto, sydd yn fy marn i yn ffordd o weithio lawer gwell a mwy cynhyrchiol. Mae gennyf hefyd fwy o reolaeth dros y gwaith yr ydwyf yn ei wneud, ac os bydd rhai yn dod i’m gweld, yn ôl pob tebyg maent yn gwneud hynny am eu bod yn fy hoffi ac yn hoffi fy steil, ac felly nid oes angen i mi wneud gormod o waith ar bethau nad ydynt o ddiddordeb i mi. Yn fy swydd fewnol, byddai’r cyfan yn ymwneud â gwneud gwaith a oedd yn addas ar gyfer y brand ac o safbwynt y rheolwyr; nid oedd llawer o gyfle i ddilyn eich diddordebau creadigol chi eich hun.

Cewch eich talu ar gyfradd uwch nag y byddech yn ei derbyn pe baech yn cael eich cyflogi, a gall hwn fod yn chwistrelliad da o arian i’ch bywyd, sy’n wych ar gyfer oedolion ifanc sy’n ceisio cynilo er mwyn prynu eu cartref cyntaf ac ati (ond cofiwch na ddaw cyfradd ddyddiol dda tan i chi gael o leiaf ychydig o flynyddoedd o brofiad). Yr ochr arall i hyn yw bydd yn rhaid i chi dalu am eich cyfnodau o wyliau a salwch, yn ogystal â’ch pensiwn – a phopeth arall hefyd, y ddesg yr ydych yn eistedd y tu cefn iddi, yr offer cyfrifiadurol drud, y feddalwedd ddylunio yr ydych yn ei defnyddio, papur, paent, amlenni... Fel gweithiwr llawrydd, bydd hi bron yn amhosibl gwneud gwaith am dâl bob dydd – weithiau nid oes gwaith ar gael, neu efallai bydd angen treulio wythnos arnoch yn adeiladu a chynnal eich gwefan a phlatfformau cyfryngau cymdeithasol, sydd eu hangen er mwyn cael y gwaith yn y lle cyntaf. Felly, mae’n bwysig eich bod yn ystyried yr holl bethau hyn wrth gyrraedd at eich cyfradd ddyddiol.

Un o’r heriau mwyaf y byddwch yn ei hwynebu yw’r ansicrwydd ariannol – un mis, cefais fy nhalu £4000, ond rwyf wedi cael sawl mis pan na chefais fy nhalu o gwbl. Yr heriau enfawr eraill yw’r unigrwydd a’r diffyg mentora. Roeddwn yn fy swydd fewnol am 4 blynedd cyn i mi wneud gwaith llawrydd, ac felly, cefais lawer o fewnbwn gan eraill a’r hyfforddi yr oeddwn yn teimlo bryd hynny yr oedd ei angen arnaf, wedi newydd ymadael â’r brifysgol. Roedd hi hefyd yn wych bod yn rhan o dîm a ddaeth yn gyfeillion i mi ac sydd erbyn hyn yn rhan enfawr o’m rhwydwaith creadigol, ond ni fyddai hyn wedi digwydd i mi pe bawn wedi ymgymryd â gwaith llawrydd o’r cychwyn cyntaf. Mae gweithio ar eich pen eich hun yn heriol, ond mae ffordd o gwmpas hyn. Rwy’n cysylltu’n rheolaidd â’m ffrindiau creadigol er mwyn dysgu am yr hyn y mae pob un ohonom yn ei wneud ac mae dweud wrth rywun am yr hyn sydd ar eich rhestr chi o bethau i’w gwneud yn help mawr. Gall bod yn atebol i rywun am eich diwrnod, hyd yn oed eich mam, wneud y gwahaniaeth rhwng parhau i fod o flaen eich desg neu beidio!

Mae’n anodd cynllunio ar gyfer y dyfodol fel y mae pethau ar hyn o bryd gyda Covid 19, ond rwy’n bwriadu datblygu’r ochr honno o’m busnes sy’n seliedig ar gynhyrchion (printiau o waith celf, nwyddau ayyb) nawr, pan nad oes galw mawr am waith dylunio drwy’r cyfryngau cymdeithasol. Rwy’n ymchwilio i redeg gweithdai unwaith mae’r cyfyngiadau symud wedi dod i ben ac rwyf am sicrhau rhai comisiynau darlunio masnachol (hyd yn hyn, mae pob un o’m comisiynau wedi bod yn bersonol). Rwyf hefyd am deithio mwy a bod yn rhan o brosiectau dyngarol dramor neu breswylfeydd ar gyfer artistiaid. Hoffwn barhau i fod yn weithiwr llawrydd cyn belled â bod y peth yn gwneud synnwyr, a chyn belled ag yr wyf yn ennill digon o arian ac yn teimlo fy mod yn tyfu yn unigolyn creadigol. Nid wyf mewn unrhyw frys i ddychwelyd i swydd go iawn.

Fy nghyngor i raddedigion yw bod yn barod i chwarae’r gêm hir! Yn ôl pob tebyg gwnaiff gymryd blynyddoedd cyn eich bod chi’n gallu cynnal eich hun llawn amser ar sail eich ymdrechion gwaith llawrydd, yn enwedig os ydych yn rhoi popeth ar brawf am y tro cyntaf. Bydd rhaid i chi rannu eich hun rhwng gwaith sy’n talu’r biliau a gwaith creadigol tan i’r ail gynhyrchu ychydig o fomentwm – ac rwyf am ailadrodd hyn, gallai gymryd misoedd neu flynyddoedd i ddigwydd. Gweithiwch yn galed, cadwch y ffydd, a byddwch yn agored i bob cyfle. Crëwch rwydwaith y gallwch droi ato pan fo angen cyngor, mewnbwn neu gefnogaeth arnoch. Defnyddiwch y cyfryngau cymdeithasol er lles eich hun, darllenwch erthyglau a blogiau gan yr unigolion creadigol yr ydych yn eu hedmygu a chysylltwch â nhw (does dim gwahaniaeth os nad ydynt yn ateb, gwnaiff rhywun eich ateb). Derbyniwch nad ydych yn gwybod beth ydych yn ei wneud a pheidiwch â bod ar ofn gwneud pethau o chwith. Peidiwch â theimlo bod rhaid i chi wneud eich meddwl i fyny’n nawr - Gwnes waith llawrydd am ychydig cyn i mi gael fy swydd fewnol ac erbyn hyn, rwy’n gwneud gwaith llawrydd eto, a phe bai hi’n addas i mi ddychwelyd i waith am dâl, byddwn yn ei wneud eto hefyd. Mae bywyd yn hir, ac mae’ch gyrfa yn hir hefyd. Hoffwn hefyd gynnig ychydig o gyngor i ferched sy’n raddedigion; hoffwn eu perswadio i ddarllen o leiaf y rhagymadrodd i ‘Lean in’ gan Sheryl Sanberg (Prif Swyddog Gweithredol Facebook), oherwydd gwnaiff eich helpu i ddarganfod a oes sail i’ch ofnau a’ch pryderon ynglŷn â’ch galluoedd a’ch gyrfa, neu a ydyn nhw yn symptom o’r gymdeithas (sy’n gwella ond yn dal i fod yn) batriarchaidd yr ydym wedi cael ein magu ynddi. A fyddai dyn yn pryderu amdano – na fyddai? Felly, ni ddylech chi bryderu amdano chwaith.”

Gwefan https://www.heatherfoxdraws.com/

Instagram www.instagram.com/heatherfoxdraws

David Griffiths myfyriwr MA Sain

“Rwyf ar hyn o bryd ar fy ail semestr yn astudio am radd MA mewn Sain yng Ngholeg Celf Abertawe. Yn ogystal ag astudio, rwyf hefyd yn gwneud ychydig o waith cynhyrchu cerddoriaeth llawrydd a gwaith peirianneg awdio ochr yn ochr ag ef. Dewisais wneud hyn er mwyn cael cysylltiadau yn y diwydiant cerddoriaeth ac er mwyn i mi fod ychydig ar y blaen cyn i mi raddio. Roeddwn hefyd am wneud gwaith llawrydd yn hytrach nag ymuno ag asiantaeth neu gorff oherwydd mae gwneud gwaith rwy’n ei fwynhau yn fy modloni’n fwy nag y mae gweithio mewn swydd sydd ddim yn cynnig yr un faint o ryddid ag y mae gweithio ar fy liwt fy hun yn ei gynnig i mi.

Y peth gorau am wneud gwaith llawrydd yw bod y canlyniad yn dibynnu ar yr amser a’r ymdrech rwy’n eu rhoi i brosiect, ac mae hyn yn ei dro yn gwella fy enw da. Ond am y rheswm hwn, ni fyddai’r prosiect yn unig yn dioddef pe bawn yn tyfu’n hunanfodlon dros darn o waith, ond hefyd fy enw da, a dyna pham mae angen fy nghyfan ar bob darn o waith rwyf yn ei wneud, pe bai hynny’n fach neu’n fawr. Fy mwriad yw gweithio llawn amser yn y meysydd Cynhyrchu Cerddoriaeth a Pheirianneg Awdio ac o bosib, ymhen hir neu hwyr, cael fy stiwdio broffesiynol fy hun.

Fy nghyngor gorau ar gyfer pobl sy’n ystyried gwneud gwaith llawrydd yw dechrau ar unwaith. Dechreuwch pan yr ydych yn dal i astudio ac yn ifanc o ran arfer. Mae’n rhoi i chi, nid dim ond ychydig o incwm ar yr ochr, ond hefyd gwersi gwerthfawr mae’n bosibl na fyddech yn eu cael o fewn dosbarth.

Rwyf wedi gweithio yn ddiweddar gyda ‘Craze The Jack’ ar y prosiect ‘One Day at a Time’. Roedd Craig am godi arian i’r GIG ac i’r gweithwyr allweddol ac roedd ganddo ddiddordeb mewn cân y gwnes i ei dangos iddo ychydig o fisoedd yn ôl. Roedd wedi ysgrifennu’r geiriau erbyn hyn ac am weld a oedd gennyf innau ddiddordeb o ran datblygu’r prosiect. Wrth gwrs, gwnes gytuno a dyna fel dechreuodd y prosiect. Fy swydd oedd glanhau’r gân a oedd eisoes yn bodoli er mwyn gwneud hi’n deilwng ar gyfer ei chwarae hi ar y radio ac yna, cymysgu a meistroli’r cyfan. Yna, gwnes greu fideo cerddoriaeth. Roeddwn wrth fy modd gyda’r canlyniad, o ystyried pa mor gyfyng oedd y cyfyngiadau symud. Wythnos ar ôl ei ryddhau, roeddwn wedi codi £420, gyda 22 o roddion. Roeddwn wedi llwyddo cael ychydig dan 200 o achlysuron rhannu ar Facebook, a 12,700 o ffrydiau ar blatfformau ffrydio cerddoriaeth, a dyma yw’r nifer mwyaf o ffrydiau ar gyfer un darn o’m cerddoriaeth i mi gael hyd yn hyn. Yn gyffredinol, cefais lawer o hwyl yn gweithio ar y prosiect hwn a dysgais lawer am weithio ar fy liwt fy hun.”

Gwefan https://www.daigriffproductions.co.uk/

Instagram https://www.instagram.com/dai_griff_productions/

YouTube https://www.youtube.com/channel/UCCusM_64beG2AqW786DTMZQ

Here at University of Wales Trinity Saint David, we are learning from our past students, some of whom are choosing the lifestyle and freedom of freelancing. We have always celebrated a culture that learns from past students and brings them back into debates and learning.

Katie Ward, gradd BA Ffilm a Theledu a gradd MA Ffilm

“Roeddwn am gael y rhyddid i wneud gwaith pan oeddwn am ei wneud, yn hytrach na chael rhywun yn dweud wrthyf beth gallaf ei wneud a beth na allaf ei wneud. Ar ôl bod ym myd addysg cyhyd, roeddwn am gael cyfle i archwilio fy ffotograffio ac agor fy mhortffolio gydag amrywiaeth o waith. Gwnaeth hefyd fy ngalluogi i weithio amser llawn mewn man arall a gwneud gwaith ychwanegol ochr yn ochr â hyn er mwyn sicrhau incwm da sy’n deilwng o rywun sydd â gradd. Mae cydbwysedd da rhwng fy swydd amser llawn a’m gwaith llawrydd. Drwy lwc, mae fy swydd amser llawn yn hyblyg pan mae’n dod i swyddi ffotograffio eraill – gallaf ddweud wrthynt pryd na allaf fod yno, a gwnânt newid y rota i gyfateb â hynny. Mae hyn yn fy ngalluogi i gael incwm cyson bob mis. Gall fod yn heriol – mae’n bosibl y byddaf yn gweithio sifft 12 awr, bod gennyf swydd ffotograffio fore trannoeth, ac yna sifft 10 awr heb unrhyw saib rhyngddynt. Ond rwy’n hoff iawn o’r hyn yr wyf yn ei wneud ac felly, rwy’n fodlon wynebu’r heriau!

Rwy’n hoffi’r rhyddid a’r cyfleoedd i gwrdd â phobl newydd. Rwy wedi cwrdd â chymaint o bobl drwy weithio ar fy liwt fy hun, ac rwy’n ceisio sicrhau cymaint ag sy’n bosibl bod pawb yn gwybod fy enw. Mae’n syndod pa gysylltiadau y gallwch eu gwneud drwy ddigwyddiadau amrywiol, ac ar lafar yn unig. Rwy hefyd yn mwynhau’r amrywiaeth – ar rai diwrnodau gallaf fod yn tynnu lluniau gweithwyr mewn swyddfa; a‘r nesaf, priodas; a’r nesaf stondinau bwyd.

Ynglŷn â’m dyfodol, rwy’n bwriadu defnyddio fy ngradd yn fwy ac yn anelu at ddechrau ar y sîn marchnata digidol. Rwyf wedi cwblhau diploma marchnata digidol ar-lein ers gorffen yn y brifysgol er mwyn ymestyn fy ngwybodaeth. Hoffem barhau i gael yr hyblygrwydd i weithio ar fy prosiectau fy hun, yn ogystal â gwneud fy ngwaith ffotograffio ochr yn ochr â’m swydd.

Fy mhrif gyngor i raddedigion sy’n meddwl am wneud gwaith llawrydd fyddai sicrhau eu bod nhw’n cael profiad gwaith! Hefyd, cwrdd â phobl. Gwnewch yn siŵr bod pawb yn gwybod eich enw cyn ichi hyd yn oed feddwl am raddio. Adnabod pobl yw’r wybodaeth orau y gallwch ei chael pan mae’n dod i’r byd creadigol. Dewch o hyd i’ch lle a rhowch eich cyfan y tu cefn i bopeth yr ydych yn ei wneud. Hyd yn oed os ydy hynny’n golygu cael paned o goffi gyda’r fenyw y gwnaethoch ei chwrdd mewn digwyddiad ryw ddiwrnod, neu ateb e-bost artist uchelgeisiol. Siaradwch am eich brwdfrydedd ag unrhyw un ac â phawb a wnaiff wrando oherwydd nid ydych yn gwybod pa gysylltiadau sydd efallai ganddynt.”

Instagram www.instagram.com/katiewardphotography

Facebook www.facebook.com/katiewardphotography

Dylai myfyrwyr YDDS sy’n chwilio am gymorth a chefnogaeth gyda gwaith llawrydd gysylltu â kathryn.penaluna@uwtsd.ac.uk

Ffynhonnell Arolwg: https://www.hitachicapital.co.uk/business-finance/invoice-finance/invoice-finance-blog/uk-university-s-students-most-likely-to-start-or-manage-a-business-part-2/

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Mobile: 07384 467071

Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk