Byw'n dda gyda Dementia: cydweithrediad ATiC a PocketMedic yn arddangos arloesedd yng Nghymru


14.05.2021

Mae fideo newydd gan Ganolfan Arloesi Technolegau Cynorthwyol Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (ATiC) yn dangos sut y mae wedi gweithio gyda menter yn Abertawe i ddarparu cymorth i bobl sy'n byw gyda dementia mewn ffordd wahanol ac arloesol.

A new video from the University of Wales Trinity Saint David’s (UWTSD) Assistive Technologies Innovation Centre (ATiC) shows how it has worked with a Swansea-based enterprise to deliver support for people living with dementia in a different and innovative way.

Gellir gweld fideo sy'n rhannu canlyniadau’r cydweithio ag eHealth Digital Media Ltd yma.

Mae'r fideo, a gyflwynir gan Cymrodyr Arloesedd ATiC Dr Caroline Hagerman a Tim Stokes, yn amlinellu'r ymchwil a wnaed gan y tîm dros gyfnod o ychydig dros flwyddyn i lywio cyfres o 10 ffilm newydd. Mae'r ffilmiau'n canolbwyntio ar ddarparu cymorth, hyfforddiant ac addysg i gleifion dementia, eu teuluoedd, gofalwyr a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol.

Bydd y ffilmiau ar gael ar blatfform PocketMedic sefydlog eHealth Digital Media, sy'n darparu ffilmiau gwybodaeth iechyd o ansawdd uchel ac a 'ragnodir' gan glinigwyr i gefnogi eu cleifion i reoli eu hiechyd.

Nodau'r prosiect oedd cynhyrchu cyfres o ffilmiau am fywydau a heriau beunyddiol pobl sy'n byw gyda dementia, gyda'r nod o helpu gwylwyr i uniaethu â nhw a deall sut i gyfathrebu â nhw a gofalu amdanyn nhw. I weld y cyflwyniad, Living well with Dementia, ewch yma.

Defnyddiodd y prosiect Brofiad Defnyddwyr (UX) uwch ac offer ymchwil i ymddygiad dynol, megis olrhain llygaid a thechnoleg adnabod mynegiant wyneb, wrth greu a gwerthuso'r ffilmiau.

Cydweithiodd tîm ATiC yn agos â Chyfarwyddwr Creadigol eHealth Digital Media Kimberley Littlemore, y mae ei rhieni, Clive a Pauline Jenkins, dros eu 80, a’r naill a’r llall yn byw gyda dementia ac yn ysbrydoliaeth iddi ar gyfer y prosiect ymchwil.

Gosodwyd camerâu o amgylch cartref Clive a Pauline i gadw golwg ar eu bywydau bob dydd. Yn ogystal, defnyddiodd y pâr sbectol olrhain llygaid wisgadwy wrth berfformio gweithgareddau cartref, felly gallai'r tîm 'weld y byd drwy eu llygaid nhw'. 

Roedd y ffilm hon yn helpu'r tîm i ganfod a deall unrhyw batrymau a sbardunau dros amser a hefyd i ddewis adegau allweddol, y gallai clinigwyr ac academyddion yn y maes eu dadansoddi a'u trafod ymhellach.

Meddai Dr Caroline Hagerman, Cymrawd Arloesedd ATiC: "I mi roedd y prosiect hwn yn gyfuniad perffaith o ddadansoddiadau technegol, trwyadl ac adegau emosiynol pwerus. Fe wnaethom ni olrhain ymddygiad Clive a Pauline a dadansoddi ymateb gwylwyr i'r ffilmiau gan ddefnyddio dulliau technegol a meddalwedd ymddygiadol, ond yn y pen draw effaith Clive a Pauline sy’n gwneud y ffilmiau mor bwerus.

"Dod i adnabod eu bywydau a gweld y cyfnodau braf a’r adegau anodd sy’n angori'r ffilmiau yn y pen draw. Ymatebodd gwylwyr mor gadarnhaol i'r cyfuniad o gyngor pendant a lluniau diddorol yn y ffilmiau. Mae'r cynnwys yn llawn gwybodaeth ac wedi'i seilio ar ymchwil a thystiolaeth, ond mae ganddo hefyd effaith emosiynol gref."

Meddai Kimberley Littlemore, Cyfarwyddwr Creadigol eHealth Digital Media Ltd, sydd wedi'i leoli yn Newton, Abertawe: "Ym myd Dementia rydych chi'n clywed y dywediad, "Dim byd amdanom ni, hebddom ni!" yn rheolaidd.  Mae arddangos a rhannu profiad byw dementia, y gwych a’r gwachul, wedi bod yn ffordd ysbrydoledig o ddarparu gwybodaeth a meithrin hyder ymhlith gofalwyr ac aelodau o'r teulu. 

"Wrth edrych drwy werthusiad UX, mae mor galonogol a buddiol darllen bod pobl yn teimlo'n fwy hyderus am gefnogi pobl i fyw'n dda gyda dementia o ganlyniad i wylio'r ffilmiau hyn.  

"Rwy’n llawn edmygedd at fy rhieni sydd wedi caniatáu i mi rannu eu taith. Mae rhywbeth da yn dod allan o sefyllfa heriol iawn i bob un ohonom ni." 

Ychwanegodd Tim Stokes, Cymrawd Arloesedd ATiC: "Mae'r cyfan yn swnio'n dechnegol iawn ond yn y bôn, mae'n golygu deall pobl. Deall sut maen nhw'n rhyngweithio â'i gilydd; deall eu hanghenion; a helpu i ddatblygu'r cynhyrchion, gwasanaethau a systemau iechyd a lles gorau – gan roi pobl wrth galon yr ymchwil.

"I ddechrau dechreuodd y prosiect hwn yn arbrawf syml a oedd yn deillio o'r syniad bod Kimberley eisiau 'gweld dementia drwy lygaid ei rhieni' – ac roeddem yn llythrennol yn gallu ei helpu i wneud hynny drwy ddefnyddio ein sbectol olrhain retina symudol.

"Mae wedi ein helpu i ddeall sut mae pobl sydd â dementia yn byw a deall yr heriau y maen nhw'n eu hwynebu bob dydd."

Mae ATiC, canolfan ymchwil integredig sy'n rhoi dulliau meddwl ac arloesi strategol sy'n canolbwyntio ar y defnyddiwr ar waith drwy ei chyfleuster ymchwil Profiad Defnyddwyr (UX) a Gwerthuso Defnyddioldeb yn Ardal Arloesi Abertawe, yn bartner yn y prosiect Cyflymu Cymru (Cyflymydd Technoleg Arloesi Iechyd Cymru) gwerth £33m.

Mae'r cydweithio ar brosiect arloesol Cyflymu rhwng Y Drindod Dewi Sant, Cyflymydd Arloesedd Clinigol Prifysgol Caerdydd, Canolfan Technoleg Iechyd Prifysgol Abertawe, a Hwb Gwyddorau Bywyd Cymru, yn cael ei ariannu ar y cyd gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF), drwy Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru (WEFO).

Mae'r cwmni cyfathrebu digidol eHealth Digital Media Ltd yn cynhyrchu ac yn darparu cynnwys newid ymddygiad megis ffilmiau gwybodaeth am gynnwys o ansawdd uchel drwy ei blatfform PocketMedic sefydledig. Caiff y ffilmiau eu creu mewn cydweithrediad â GIG Cymru a Lloegr a sefydliadau'r trydydd sector megis Diabetes UK a Chymorth Canser Macmillan. Ewch i: www.medic.fideo/cleifion.

Wedyn caiff y ffilmiau eu 'rhagnodi' gan glinigwyr i gefnogi eu cleifion i fod yn fwy arbenigol wrth hunanreoli eu clefyd cronig, megis diabetes, COPD, iselder a phryder.

Gellir gwylio'r ffilmiau ar ffonau symudol, llechi, neu gyfrifiaduron personol, ac mae'r math hwn o gynnwys a darpariaeth wedi'i werthuso. Mae papurau wedi'u cyhoeddi i ddangos bod ffilmiau gwybodaeth yn sbarduno newid mewn ymddygiad, gwelliannau clinigol, ac yn sicrhau effaith iechyd ac economaidd lle mae hunanreoli'n ddewis hyfyw. (Rice et al, 2017, Rayman et al, 2020, Knox, 2019).

I gael rhagor o wybodaeth ewch i: https://www.pcydds.ac.uk/atic/ https://pocketmedic.org/.

Gwybodaeth Bellach

Bethan Evans
Swyddog Prosiect ATiC, Marchnata a Chyfathrebu | ATiC Project Officer, Marketing and Communications

Canolfan Arloesi Technolegau Cynorthwyol (CATC) | Assistive Technologies Innovation Centre (ATiC)

Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant | University of Wales Trinity Saint David

Technium 1 | Technium 1
Heol y Brenin | King’s Road
Abertawe | Swansea
SA1 8PH

Ebost: bethan.evans@uwtsd.ac.uk