Dyfarnu Ysgoloriaeth Ymchwil y Coleg Cymraeg Cenedlaethol mewn Cynllunio Ieithyddol.


15.07.2021

Mae Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant wedi dyfarnu Ysgoloriaeth Ymchwil y Coleg Cymraeg Cenedlaethol i ymgymryd â phrosiect doethurol arloesol ym maes cynllunio iaith i Catrin Llwyd o Gaerfyrddin.

Catrin Llwyd

Bydd yr ymchwil yn canolbwyntio ar arweinyddiaeth ieithyddol gymunedol ymysg pobl ifanc ac ar agweddau o waith ieuenctid, datblygu cymunedol a chyfathrebu digidol ac yn cael ei arolygu gan yr Athro Elin Haf Gruffydd Jones sy’n arbenigo ym maes ieithoedd lleiafrifol ynghyd â Carys Ifan, Cyfarwyddwr Canolfan S4C Yr Egin.

Wedi ei geni a’i magu yn yr ardal, mae Catrin yn byw yng Nghaerfyrddin gyda’i theulu ifanc. Mae ganddi 18 mlynedd o brofiad proffesiynol yn y sector iaith, gan gynnwys arwain prosiectau ymchwil ar ddefnydd iaith pobl ifanc gyda chwmni Trywydd, lle bu hefyd yn cyfrannu at brosiectau cynllunio iaith i Fwrdd yr Iaith Gymraeg, Llywodraeth Cymru a Chomisiynydd y Gymraeg. Graddiodd yn y Gymraeg a Gwleidyddiaeth ym Mhrifysgol Aberystwyth gan hefyd ennill Tystysgrif Ôl-radd mewn Polisi a Chynllunio Iaith o Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.

Meddai’r Athro Elin Haf Gruffydd Jones, Cyfarwyddwr y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd a phrif arolygydd y ddoethuriaeth: “Fe gawsom ymateb gwych i’r ysgoloriaeth hon a cheisiadau o safon uchel iawn. Bydd Catrin yn dod â phrofiad helaeth mewn cynllunio iaith i’r prosiect ac rwy’n edrych ymlaen at gydweithio gyda hi. Dyma faes cwbl allweddol i bob iaith leiafrifol a gallwn ddisgwyl y bydd canlyniadau’r ymchwil yn denu diddordeb mawr yn rhyngwladol yn ogystal ag yma yng Nghymru.”

Dywedodd Carys Ifan, Cyfarwyddwr Canolfan S4C Yr Egin: "Ers agor Canolfan S4C Yr Egin yn 2018 rydym wedi cydweithio gydag ystod o bartneriaid ledled Sir Gâr er mwyn hyrwyddo ac annog defnydd o'r Gymraeg ymysg pobl ifanc wrth greu ar gyfer gofodau digidol. Yn fwy diweddar mae'r Egin ar y cyd â nifer o gwmnïau ac unigolion cymuned greadigol y ganolfan wedi darparu gweithdai fel rhan o brosiect ehangu mynediad y Coleg Cymraeg ac mae ymateb plant, pobl ifanc ac athrawon wedi bod yn syfrdanol. Mi fydd yr ymchwil ar gyfer y ddoethuriaeth yn dyfnhau dealltwriaeth o'r ymwneud hwn a mentrau tebyg a'u gosod mewn cyd-destun ehangach a fydd o bwysigrwydd neilltuol ar gyfer cynllunio ieithyddol yn y dyfodol. Rydym yn ffodus iawn i benodi rhywun cystal â Catrin, sy'n brofiadol yn y maes ymchwil a chynllunio iaith ac sydd ar dân i ddechrau ar y gwaith. Rwy'n edrych ymlaen yn fawr at gydweithio."

Bydd rhan o’r gwaith ymchwil hefyd yn digwydd mewn cydweithrediad â’r Urdd ac meddai Siân Eirian, Cyfarwyddwr yr Eisteddfod a’r Celfyddydau: "Mi fydd yr Urdd yn elwa’n fawr o'r bartneriaeth hon, gan fod y gwaith yn cyfuno ymchwil i fywydau pobl ifanc ac i'r defnydd o'r Gymraeg - dwy elfen sydd yn hynod o bwysig i'r Urdd. Mae’n benodiad perthnasol ac amserol gan fod Eisteddfod yr Urdd yn ymweld â Sir Gaerfyrddin yn 2023. Rydym yn ffodus iawn o gael person mor brofiadol ac ymroddgar â Catrin i ofalu am y prosiect allweddol hwn."

Bydd Catrin yn ymuno â chymuned o ymchwilwyr ac yn gallu manteisio ar rwydweithiau, hyfforddiant ymchwil a chefnogaeth drwy’r Brifysgol, gan gynnwys Athrofa Addysg a'r Dyniaethau, Y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd a’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

Mae Catrin yn edrych ymlaen at ddechrau ar y gwaith.  Dywedodd: “Dwi wrth fy modd o gael cynnig y cyfle hwn i weithio ar gynllun mor arloesol yn y de-orllewin. Wedi imi weithio ym maes y Gymraeg a phobl ifanc ers sawl blwyddyn, dyma gyfle i gyfrannu ymchwil a fydd yn dyfnhau ein dealltwriaeth ymhellach. Dwi’n edrych ymlaen at gydweithio gyda Chanolfan S4C Yr Egin a’r Urdd dros y tair blynedd nesaf i roi elfennau ymarferol y ddoethuriaeth ar waith. Hoffwn ddiolch yn fawr i’r Brifysgol am gynnig y cyfle arbennig hwn i mi, ac i’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol am noddi’r PhD.” 

Yn ôl Gwilym Dyfri Jones, Profost Campws Caerfyrddin a Llambed: “Mae’r testun o dan sylw yn un allweddol ar sawl lefel ac mae’r Brifysgol yn ffodus o fod wedi penodi ymchwilydd mor brofiadol a gwybodus â Catrin i’r rôl bwysig hon. Bydd cydweithio ag ystod o bartneriaid yn rhan greiddiol o’r prosiect a diau y bydd y cysylltiadau rhagorol y mae Catrin eisoes wedi eu meithrin yn lleol ac yn genedlaethol o fudd mawr iddi wrth i’r ymchwil fynd rhagddo.”

Meddai Lois McGrath, Swyddog Datblygu Ymchwil a Hyfforddiant y Coleg Cymraeg Cenedlaethol: “Edrychwn ymlaen at groesawu Catrin i’r Cynllun Ysgoloriaethau Ymchwil ym mis Hydref; cynllun sy’n noddi myfyrwyr i astudio tuag at ddoethuriaeth.

 “Diben y cynllun yw atgyfnerthu nod y Coleg o hyrwyddo a datblygu ysgolheictod, ymchwil a chyhoeddi drwy gyfrwng y Gymraeg a meithrin ymchwilwyr o’r radd flaenaf.

“Trwy ddarpariaeth hyfforddiant y Rhaglen Sgiliau Ymchwil, rydym yn cynnig cefnogaeth lawn i fyfyrwyr ymchwil ac academyddion gyrfa gynnar, a hynny i gyd trwy gyfrwng y Gymraeg wrth gwrs. Mae’r rhaglen yn agored i fyfyrwyr a staff academaidd gyrfa gynnar o bob prifysgol, beth bynnag fo’u maes ymchwil a phwy bynnag a’u cyllidir.”

Nodyn i'r Golygydd

Am fwy o wybodaeth am y Cynllun Ysgoloriaethau Ymchwil a’r Rhaglen Sgiliau Ymchwil, ewch i wefan y Coleg.

Gwybodaeth Bellach

Lowri Thomas, Prif Swyddog Cyfathrebu a Chysylltiadau Cyhoeddus

07449 998476

lowri.thomas@uwtsd.ac.uk