Graddedigion BA Drama Gymhwysol yn gwneud effaith gymdeithasol fawr gydag elusen gelf a lles


19.08.2021

Mae graddedigion BA Drama Gymhwysol: Addysg, Lles, Cymuned PCYDDS wedi bod yn gwneud effaith fawr gyda People Speak Up Cyfyngedig, sy’n elusen gelf ac iechyd gymdeithasol a leolir yn Llanelli, Sir Gaerfyrddin.  

UWTSD graduates from BA Applied Drama: Education, Wellbeing, Community have been making a big impact with People Speak Up Limited, a social arts and health charity based in Llanelli, Carmarthenshire.

Mae People Speak Up wedi bod yn gyfaill mawr i’r cwrs BA Drama Gymhwysol dros y 6 blynedd diwethaf ac mae eu Cyfarwyddwr Artistig, Eleanor Shaw, yn artist gwadd rheolaidd sy’n cyflwyno gweithdai ar ddweud storïau hunangofiannol ac arfer proffesiynol.  

Mae hyn wedi arwain at People Speak Up yn cynnig nifer o gyfleoedd gwirfoddoli i fyfyrwyr dros y blynyddoedd sy wedi arwain at waith gyda thâl i nifer o raddedigion diweddar.

Graddiodd Carys Phillips yn 2019, ac mae bellach yn rheoli Young People Speak Up (YPSU), grŵp celf ieuenctid wythnosol sydd â’r nod o weithio’n agos gyda phobl ifanc ar draws Llanelli.  Wedi ei sefydlu ychydig cyn cyfnod clo 2020, mae Carys wedi arwain y grŵp celf ieuenctid o’r cychwyn cyntaf yn safle People Speak Up (PSU) yn y Ffwrnes Fach yn Llanelli, yn mynd o fan ddiogel a chreadigol ar-lein yn ystod y clo, yn ôl i grŵp celf ieuenctid a lles deinamig sy’n cwrdd wyneb yn wyneb ac yn tyfu’n gyflym.  

Mae Carys yn defnyddio amrediad o dechnegau drama, dweud storïau a chelfyddydau ac ymarferion gweledol yn YPSU gyda’r bwriad o roi pobl ifanc wrth galon y broses i deimlo’n gysylltiedig, yn rymus a chael dweud eu dweud mewn man greadigol a diogel.  Mae hyn wedi arwain at bobl ifanc yn llunio eu prosiect rhwng y cenedlaethau eu hunain gydag aelodau hŷn o’r gymuned yn Llanelli ac hefyd yn gwirfoddoli eu hunain ar brosiectau celf eraill.

Er bod Carys yn arwain y prosiect mae Ffion Weston (a raddiodd gyda BA Drama Gymhwysol yn 2020), hefyd yn cyfuno â hi ac yn gweithio wrth ei hochr gyda’r bobl ifanc.  Mae Ffion hefyd wrthi yn datblygu prosiect i weithio’n fwy penodol gyda phobl ifanc niwro-amrywiol drwy PSU.

Meddai Carys: “Mae’n bwysig iawn rhoi man ddiogel i bobl ifanc gael dweud eu dweud a bod yn greadigol gan fod hyn yn gadael iddynt ymwneud â rhywbeth cadarnhaol o fewn y gymuned, ac yn arwain at les a iechyd meddwl gwell. Gadawodd y BA mewn Drama Gymhwysol i mi archwilio ac ennill hyder o fewn fy hunan, yn ogystal â chyflwyno gweithdai. Mae wedi rhoi’r sgiliau i mi weithio gyda grwpiau amrywiol o bobl yn y gymuned, gan ddefnyddio’r celfyddydau creadigol.”

Ochr yn ochr â Carys a Ffion, mae PSU hefyd yn gweithio gyda graddedigion eraill y BA Drama Gymhwysol. Mae Karen Lacey-Freeman (a raddiodd yn 2020) wedi bod yn gweithio gyda PSU i gynnal gweithdai atgofion creadigol gyda dau gartref gofal drwy gydol y cyfnod clo.  Cafodd Karen y syniad o lunio’r gweithdai hyn yn ei blwyddyn derfynol yn PCYDDS ac wedyn addasodd hi nhw i weithio mewn sefyllfa cyfnod clo.

Gweithiodd Karen wrth ochr Carys ar y prosiect hwn, lle paratôdd focsys yn llawn gwrthrychau a seiliwyd ar thema, er enghraifft: bocsaid o deganau traddodiadol a fyddai’n cynnwys doliau, eirth, topiau troi, teganau pren, llyfrau Ladybird, pypedau, a’u rhoi nhw i’r cartref gofal, byddai hi a Carys wedyn yn defnyddio Zoom i weithio gyda’r preswylwyr yn ddigidol drwy ddefnyddio’r gwrthrychau fel symbylydd ar gyfer stori, atgofion a chreadigrwydd.  Mae’r gweithdai hyn wedi dod â llawer iawn o lawenydd a lles i gartref gofal yr Hollies a chartref gofal Cilymaenllwyd yn Llanelli.

Esboniodd Karen sut mae’n gweithio:

“Mae rhoi’r bocsys at ei gilydd yn bleserus iawn gan fy mod bob amser yn ceisio meddwl am y gwrthrychau y gallaf eu rhoi i mewn i helpu’r preswylwyr i gymryd rhan a chysylltu yn ystod y gweithdy, er mwyn rhoi sesiwn atgofion gadarnhaol iddynt. Mae’n bwysig iawn i mi wrando ar beth mae pawb yn ei ddweud gan fod modd defnyddio themâu eraill wedyn mewn gweithdai pellach.

“Roedd y radd BA Drama Gymhwysol yn PCYDDS yn fy mharatoi ar gyfer y math yma o waith, gan fy mod yn cymysgu gyda gwahanol oedrannau a chymunedau amrywiol drwy fy modylau. Ces i fy annog hefyd i wirfoddoli yn fy ail flwyddyn a oedd yn drobwynt i mi gan ei bod wedi gwneud i mi fod yn ymwybodol o anghenion pobl sy’n byw gyda dementia ac wedi helpu symud fy ngyrfa ymlaen.”

Mae graddedigion diweddar o haf 2021, Kris Grogan a Haydn Williams, hefyd wedi bod yn gweithio gyda PSU.  Mae Kris Grogan wedi bod yn arwain prosiect o’r enw Men in Conversation, sy’n gyfle di-feirniadol a chreadigol i ddynion wrando a siarad.  Mae wedi cynnal hyn ar Zoom drwy gydol y flwyddyn ddiwethaf, sy’n gweithio’n dda, ac mae’n gobeithio gallu hwyluso hyn mewn man fyw yn ogystal cyn bo hir.

Mae Kris a Haydn hefyd wedi bod yn rhan allweddol o brosiect #streetplay yn Llanelli yr haf yma. Yma maen nhw wedi gweithio gydag Eleanor, Carys, Ffion a Karen i drefnu’r prosiect stryd-seiliedig hwn sydd â’r nod o annog plant i ymgasglu yn eu cymunedau lleol i chwarae gyda’i gilydd.  Gan fod chwarae, yn aml, wrth galon llawer o arfer drama gymhwysol, roedd hwn yn brosiect yr oedd yr holl raddedigion yn awyddus i roi eu dannedd ynddo.

Ochr yn ochr â’r holl waith mawr yma, maen nhw i gyd yn gweithio gyda’i gilydd ar brosiectau PSU eraill megis y sesiynau Stori, Gofalu a Rhannu wythnosol, ac yn gynharach yr haf yma aeth pawb gyda PSU a’r Pod Siarad i weithio yn yr ŵyl ddweud storïau Beyond the Border.

UWTSD graduates from BA Applied Drama: Education, Wellbeing, Community have been making a big impact with People Speak Up Limited, a social arts and health charity based in Llanelli, Carmarthenshire.

Meddai Ali Franks, darlithydd mewn BA Drama Gymhwysol: Addysg, Lles, Cymuned: “Credwn fod angen i’n graddedigion mewn BA Drama Gymhwysol fod yn barod ar gyfer cyflogaeth, felly rydym wrth ein boddau bod hyn mor amlwg.  Mae People Speak Up yn sefydliad gwych sy’n ymgymryd â gwaith pwysig sy’n torri cwys newydd mewn safleoedd cymunedol lleol drwy gyfuno arfer celfyddydol cyfranogol gydag adeiladu cymunedau drwy oresgyn unigrwydd ac unigedd.  

“Rydym wrth ein boddau bod Eleanor yn ddarlithydd gwadd mor werthfawr ac ar ben ein digon gyda’r effaith y mae hi a gwaith y PSU yn ei chael ar ein myfyrwyr.  Mae hyn wedi arwain at lawer o gyfleodd gwaith i’n graddedigion sy wir wedi cymryd y baton ac wedi rhedeg gydag ef, gan roi eu dysgu ar waith.  Mae’n wych i mi eu gweld nhw’n tyfu’n artistiaid ymroddedig cyfranogol â chalon ac yn ymarferwyr creadigol mewn sefydliad mor gyffrous. Teimlaf yn hynod falch a chwilfrydig o ran y prosiectau unigryw y byddant yn eu datblygu nesaf gyda PSU.”

Eleanor Shaw, Cyfarwyddwr Artistig PSU: “Mae mor bwysig i greu cyfleoedd i’n graddedigion Drama Gymhwysol lleol o PCYDDS gan mai nhw yw dyfodol ein gweithlu celf ar gyfer lles.  Rydym yn caru gweithio gydag Ali Franks yn PCYDDS gan ein bod yn rhannu gwerthoedd ac mae hi’n deall yr hyn sydd ei angen i hyfforddi hwyluswyr creadigol a arweinir gan bobl.”

UWTSD graduates from BA Applied Drama: Education, Wellbeing, Community have been making a big impact with People Speak Up Limited, a social arts and health charity based in Llanelli, Carmarthenshire.

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Mobile: 07384 467071

Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk