Landscapes of Faith: ymchwiliadau archeolegol newydd yng ngogledd Qatar


22.11.2022

Wrth i dîm pêl-droed cenedlaethol Cymru ddechrau ar eu hymgyrch Cwpan y Byd yr wythnos hon, mae academydd o’r Drindod Dewi Sant, yr Athro Andrew Petersen, wedi ymuno â thîm o archaeolegwyr ar gyfer cloddiad archeolegol arbennig yn Qatar.

As the Wales national football side kicked off their World Cup campaign, UWTSD academic, Professor Andrew Petersen, has joined a team of archaeologists for a special excavation in Qatar.

Mae’r gwaith cloddio ar y cyd rhwng Qatar Museums (QM) a Phrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant wedi cychwyn ar ddau safle archaeolegol yng ngogledd Qatar. Yn dwyn y teitl Landscapes of Faith, mae'r prosiect yn gweithio yn Ain Muhammad a Mesaika, y ddau yn dyddio i'r cyfnod Islamaidd cynnar, ac yn cael eu meddiannu yn ystod dwy neu dair canrif gyntaf Islam (7fed-9fed ganrif OC). Mae'r safleoedd yn agos iawn at Safle Treftadaeth y Byd UNESCO Qatar, Al Zubarah, a gellir ymweld â nhw ar yr un daith.

Yn ystod Cwpan y Byd, mae Amgueddfeydd Qatar wedi trefnu tri diwrnod agored cyhoeddus ar 26 Tachwedd, 3 Rhagfyr, a 10 Rhagfyr rhwng 8am a 12pm, pan fydd y tîm archeolegol yn croesawu ymwelwyr i'r ddau safle archeolegol (Ar gyfer cofrestru neu gwestiynau, cysylltwch â infoheritage@qm.org.qa).

Mae gan Qatar nifer anarferol o uchel o safleoedd o'r cyfnod Islamaidd cynnar, wedi'u gwasgaru'n bennaf trwy anialwch y gogledd, ond sydd hefyd i'w cael yng nghanol a de Qatar. Yn ôl Pennaeth Cloddio a Rheoli Safle QM, Dr Ferhan Sakal:

 “Mae yna o leiaf 20 o safleoedd o’r fath, ac mae’n debyg bod y nifer yn uwch wrth i ni ddal i ddod o hyd i fwy ohonyn nhw. Murwab yw'r mwyaf adnabyddus ond mae llawer o rai eraill, ac mae rhai mewn cyflwr da iawn.”

Dywedodd cyfarwyddwr y prosiect, Dr Robert Carter (QM):

“Nid oes gan yr un wlad arall yn y rhanbarth gymaint o safleoedd o’r cyfnod hwn mewn ardal mor fach, ac ychydig iawn a wyddom am sut roedd y trigolion yn byw. Enw’r prosiect yw Landscapes of Faith oherwydd cyn derbyn Islam, roedd Qatar yn adnabyddus fel canolfan ar gyfer Cristnogaeth, ac mae’n bosibl y bydd y safleoedd rydym yn eu targedu yn dangos y broses derfynol o drosi o un ffydd i’r llall. Mae’n ymddangos bod o leiaf un yn dangos mosg, a gall eraill gynnwys eglwysi.”

Ychwanegodd Cyfarwyddwr tîm y Drindod Dewi Sant, yr Athro Andrew Petersen:

“Dyma gyfle unigryw i ymchwilio i fywyd bob dydd a chred ym Mhenrhyn Arabia yn ystod canrifoedd cyntaf Islam, ac mae gan Qatar y potensial i ddangos bywydau’r Mwslimiaid cyntaf mewn manylder rhyfeddol.

Os hoffai unrhyw gefnogwyr pêl-droed o Gymru neu unrhyw ran arall o’r byd ymweld â’r safle ar ein diwrnodau agored mae croeso mawr i chi ddod draw i ddarganfod mwy. Edrychwn ymlaen at eich croesawu.”

Bydd y prosiect yn mynd i’r afael â sawl cwestiwn arall, gan gynnwys pam mae gan Qatar y fath grynodiad o safleoedd o’r fath, beth oedd ffordd o fyw a gweithgareddau economaidd y bobl oedd yn eu meddiannu, sut roedden nhw’n gysylltiedig â’r byd y tu allan, a sut wnaethon nhw oroesi yn amgylchedd garw anialwch Qatar?

Bydd y gwaith cloddio yn parhau tan 17 Rhagfyr, ac mae’r tîm yn bwriadu dychwelyd i wneud gwaith pellach yn 2023. Disgwylir iddo fod yn brosiect pum mlynedd a fydd yn cynnwys sawl sefydliad arall.

As the Wales national football side kicked off their World Cup campaign, UWTSD academic, Professor Andrew Petersen, has joined a team of archaeologists for a special excavation in Qatar.

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch ag Arwel Lloyd trwy anfon neges e-bost at Arwel.lloyd@uwtsd.ac.uk / 07384 467076