Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn dathlu Diwrnod y Sylfaenwyr


18.11.2022

Mae diwrnod o ddathlu ar gampws Llambed Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant heddiw (dydd Gwener, 18 Tachwedd), i nodi Diwrnod y Sylfaenwyr.

Llambed / Lampeter

Fel y sefydliad dyfarnu graddau hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl prifysgolion Rhydychen a Chaergrawnt, bydd y Drindod Dewi Sant yn dathlu pen-blwydd ei sylfaenydd - yr Esgob Thomas Burgess.

Eleni, mae'r Brifysgol wedi bod yn dathlu 200 mlynedd o addysg uwch yng Nghymru. Mae’r dathliad daucanmlwyddiant yn nodi sefydlu Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan ar 12 Awst 1822 pan osodwyd y garreg sylfaen gan yr Esgob Thomas Burgess, gan wneud Llanbedr Pont Steffan yn fan geni addysg uwch yng Nghymru.

I nodi’r achlysur, cynhelir gwasanaeth arbennig o dan arweiniad y Parchedig Ddr Emma Whittick yng nghapel y Brifysgol. Yn ystod y gwasanaeth, bydd Y Parchedicaf Andrew John, Archesgob Cymru,  yn cyflwyno'r anerchiad. Yn dilyn y gwasanaeth, bydd gwesteion yn mynychu cinio ar y campws.

Dywedodd yr Athro Medwin Hughes, DL, Is-Ganghellor Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant:

"Mae hi wedi bod yn flwyddyn arbennig o ddathlu i nodi carreg filltir arwyddocaol yn hanes y Brifysgol.  Rydym yn ymfalchïo’n fawr yn yr hanes hwnnw ac yn arbennig gan ei fod wedi rhoi’r cyfle inni hefyd ddathlu cyfraniad Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant a’r sector addysg uwch i lesiant ein gwlad a’i chymunedau dros y ddwy ganrif ddiwethaf. O’r hadau a heuwyd yn Llanbedr Pont Steffan dros ddwy ganrif yn ôl, mae’r Brifysgol wedi tyfu’n Brifysgol aml-gampws, sector deuol sy’n darparu cwricwlwm dwyieithog sy’n berthnasol yn alwedigaethol mewn partneriaeth â chyflogwyr.

Mae’r flwyddyn hefyd wedi bod yn gyfle inni groesawu ein rhanddeiliaid i ymuno gyda ni mewn digwyddiadau ar draws ein campysau a’r rhanbarth ac rydym yn ddiolchgar iawn iddynt am eu cefnogaeth a’u cyfraniad at lwyddiant y Brifysgol."  

Bishop Burgess

Wedi i'r garreg sylfaen gael ei osod yn 1822, derbyniwyd y myfyrwyr cyntaf ar Ddydd Gŵyl Dewi, 1827, ond ni chafodd y Siarter Frenhinol ei chwblhau tan 1828 pan gafodd ei selio gan Siôr IV ar 6 o Chwefror yn y flwyddyn honno. Yn wir, mae'r Brenin yn cael ei ystyried fel ‘Y Sylfaenydd Brenhinol’ ac mae ei Arfbais dal yn addurno tŵr Adeilad Dewi Sant.

Mae myfyrwyr Llambed yn hanesyddol wedi’u hannog i feddwl yn eang ac yn fyd-eang, ffordd o feddwl oedd yn angenrheidiol ar gyfer y genhedlaeth newydd o glerigwyr gyda llawer ohonynt wedyn yn derbyn swyddi yn gwasanaethu yn y trefi diwydiannol yn ne Cymru neu mewn ardaloedd lle'r oedd technegau amaethyddol newydd yn cael eu cyflogi yn gynyddol.  Nid oedd y llyfrgell y coleg ar eu cyfer hwy yn unig - bwriad y llyfrgell oedd cynnig budd i entrepreneuriaid lleol, ac fe ddenodd llu o ysgolheigion o ymhellach ac agos - hyd yn oed y Tywysog Lucien Bonaparte, nai Ymerawdwr Napoleon I.

Mae gan gampws Llambed y Brifysgol enw da rhyngwladol sylweddol mewn meysydd allweddol o ysgolheictod ac, yn arbennig, fel canolfan i’r Dyniaethau ac addysg aml-ffydd ac amlddiwylliannol ryngwladol. Heddiw, mae’n rhan annatod o Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, Prifysgol sector deuol sy’n darparu llwybrau dilyniant o lefel mynediad i astudiaethau doethuriaeth. Mae mentrau allweddol yn cynnwys datblygu Canolfan Tir Glas sydd â'r nod o ysgogi twf economaidd a gwytnwch yn Llanbedr Pont Steffan a'r rhanbarth.

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch ag Arwel Lloyd trwy anfon neges e-bost at Arwel.lloyd@uwtsd.ac.uk / 07384 467076