Luci Attala

Dr Luci Attala  Dip RN, BA (Hons), PG Cert, PhD (Exeter)

Uwch Ddarlithydd

Ffôn: 01570 424941
E-bost: l.attala@uwtsd.ac.uk



Uwch Ddarlithydd mewn Anthropoleg Gymdeithasol

Ar hyn o bryd rwy’n uwch ddarlithydd mewn Anthropoleg ac rwyf wedi gweithio’n amser llawn yn y Drindod Dewi Sant er 2007. Deuthum yn Gyfarwyddwr Rhaglen Anthropoleg yn 2012.

Er 2014 cynaliadwyedd a chyfiawnder ecolegol sydd wedi rhychwantu fy ngwaith.   Mae’r themâu hyn wedi cyfuno’n ffocws ar y ffordd y mae pobl yn cyflawni’u perthynas â’r byd materol, ac yn benodol â dŵr. Yng nghyswllt hyn rwyf wedi datblygu agwedd amgylcheddol wreiddiol ar Ffurfiau Newydd ar Fateroliaeth a elwir yn “Fateroldebau Newydd”, a’i nod yw cynnig dadansoddiad moesegol amgen i herio neilltuoldeb a rhywogaethiaeth  dynol yn Oes yr Anthropocene.  Rwyf bellach yn cyd-olygu cyfres ryngddisgyblaethol o lyfrau sy’n defnyddio safbwynt y Materoldebau Newydd i ddangos sut mae pobl a deunyddiau wedi’u cyd-glymu’n annatod ac yn gyd-gynhyrchiol.  

Dros y blynyddoedd, rwyf wedi dod â myfyrwyr allan i’r maes ac rydym wedi gweithio gyda’n gilydd ar nifer o fentrau.  Yn 2014 derbyniais Wobr Seren Aur y Cenhedloedd Unedig am y gwaith a gyflawnais gyda myfyrwyr a grŵp o ffermwyr garddwriaethol a ddioddefai oherwydd y sychder cynyddol a achoswyd gan newid yn yr hinsawdd yn Kenya.  Yn 2015 derbyniais gyllid gan Sefydliad Wenner Gren i gwblhau’r gwaith maes yn Kenya ac ar yr un pryd enillais un o’r Gwobrau Gŵn Gwyrdd Rhyngwladol (gan EAUC) oherwydd f’addysgu i ysbrydoli.  

Roedd fy PhD yn archwilio diogelwch dŵr yng nghefn gwlad Kenya.

  • Uwch Gymrawd o’r Academi Addysg Uwch
  • Rhwydwaith Educere, Prifysgol Rhydychen

Addysgu israddedig:

  • Rhyngweithio â’r Amgylchedd
  • Bydoedd Pobl: Bywydau a Bywoliaethau
  • Cyflwyniad i Waith Maes
  • Bod yn Ddynol
  • Teulu, Rhywedd a Rhywioldebau
  • Materoldebau mewn Anthropoleg
  • Lleoliad: Yn y Maes
  • Prosiect Annibynnol
  • Traethawd Hir

Addysgu ôl-raddedig:

  • Dadleuon Allweddol mewn Anthropoleg
  • Traethawd Hir

Goruchwylio ymchwil:

  • Treftadaeth Anniriaethol yn y Maldives
  • Nwyddoli dŵr yng Nghymru

Allweddeiriau: Dŵr, yn cynnwys diogelwch dŵr a materoldeb dŵr; Dwyrain Affrica, yn benodol cefn gwlad Kenya a’r Giriama; Materoldebau Newydd; Bwytadwyedd, galluedd planhigion, ethnobotaneg

Mae ffocws ar fateroldebau, gan roi sylw arbennig i ddŵr, yn sail i fy niddordebau ymchwil. Rwy’n ymgysylltu â thrafodaethau eco-feirniadol ehangach sy’n bodoli yng nghyd-destunau cynaliadwyedd, datblygu, cyfiawnder cymdeithasol a deunyddiau.   Fodd bynnag, ar hyn o bryd rwy’n ymwneud ag ymchwil gyda’r GIG sy’n edrych ar ofal integredig a sut mae staff yn profi ac yn delio â’r newid wrth symud i amgylcheddau gwaith newydd.

Dan y teitl ‘The Role of Water in Shaping Futures in Rural Kenya: Using a New Materialities Approach to Understand the Co-productive Correspondences Between Bodies, Culture and Water’, mae fy nhraethawd PhD yn dangos sut mae dŵr yn trefnu pobl i’r un graddau ag y mae pobl yn trefnu dŵr.

Mae fy llyfr diweddar, ‘How Water Makes us Human’ (2019), yn defnyddio dull rhyngddisgyblaethol i archwilio’r rôl y mae dŵr yn ei chwarae o ran llunio bywydau mewn lleoliadau gwahanol (Kenya, Sbaen a Chymru), ac mae’n dangos sut mae ymddygiadau ffisegol dŵr yn gyfrifol yn gyd-gynhyrchiol am y modd y mae bywydau dynol yn gweithredu.  Mae fy ngwaith yn cymryd ysbrydoliaeth o ôl-ddyneiddiaeth, y mudiad mwy-na-dynol ac ethnograffeg rhywogaethau lluosog, ac mae wedi creu dadansoddeg berthynol newydd i ddeall sut mae pobl a’r byd materol wedi eu cyd-glymu’n ffisegol.

Rwy’n cyd-olygu’r gyfres o lyfrau Materialities in Anthropology and Archaeology (GPC) gyda Dr Louise Steel. Mae’r gyfres yn archwilio’r rôl y mae deunyddiau’n ei chwarae o ran llunio bywydau dynol.  

Rwyf hefyd wedi ysgrifennu ynghylch bwytadwyedd, bwyta a phlanhigion (gweler y cyhoeddiadau).  Mae’r llyfr nesaf yn y gyfres Materialities in Anthropology and Archaeology yn archwilio’r ffyrdd niferus y mae planhigion yn dylanwadu ar fywydau pobl.

Mae fy ngwaith yn Kenya wedi cael cefnogaeth Sefydliad Wenner Gren ac fe’i cydnabuwyd yn 2014 gan y Cenhedloedd Unedig gan dderbyn Gwobr Seren Aur.

Rwy’n Anthropolegydd Cymdeithasol sydd â phrofiad helaeth o waith maes ethnograffig yn Kenya, Sbaen a Chymru.  

Mae dysgu gyda’r byd (nid amdano) wrth wraidd Anthropoleg.  Gan gymryd ysbrydoliaeth o arsylwi ar gyfranogwyr a methodoleg ethnograffig, rwyf o’r farn bod caniatáu i fyfyrwyr f’arwain i’r un graddau ag yr wyf innau’n eu harwain nhw, yn rhyddhau casgliadau, cysylltiadau a dysgu gwreiddiol a syfrdanol i bawb.

Rwy’n rhan o Rwydwaith Educere Prifysgol Rhydychen, sy’n hyrwyddo dysgu gweithredol a dysgu drwy brofiadau fel y llwybr i rymuso graddedigion i allu ceisio atebion i broblemau byd-eang y byd sydd ohoni.  Mae’r Rhwydwaith yn cynnwys yn bennaf anthropolegwyr a llunwyr polisi, a’i nod yw cyfuno meysydd addysg, llesiant a chynaliadwyedd drwy archwilio dulliau amgen o ddysgu ochr yn ochr ag addysgeg frodorol amrywiol.

Yn ddiweddar gofynnwyd i mi ail-lunio dulliau cyflwyno holl ddisgyblaethau Cyfadran y Dyniaethau, a chreais system sydd â’r nod o dynnu allan botensial myfyrwyr drwy brofiadau ar yr un pryd â darparu set eang o sgiliau ar eu cyfer a luniwyd i gynyddu eu hyder i weithredu.

Cefnogwyd fy ngwaith maes yn Kenya gan Sefydliad Wenner Gren a Llywodraeth Cymru.

Ar hyn o bryd rwy’n cael fy nghyllido gan y Gronfa Gofal Integredig (GIG) i archwilio sut mae staff yn profi ac yn delio â’r newid wrth symud i weithio mewn amgylchedd gwaith integredig. Ceir corff helaeth o lenyddiaeth ar werth Gofal Integredig fel system i gyflwyno iechyd a gofal cymdeithasol mwy effeithiol ac effeithlon.  Fodd bynnag, ychydig iawn o waith sydd wedi’i wneud i werthuso sut mae staff yn profi’r dull hwn o weithio.  O ganlyniad, rwy’n gweithio gyda’r GIG i dynnu allan sut mae staff yn deall ac yn delio â gweithio integredig.

  • Attala, L., and Steel, L., (eds.) ar y gweill Phyto Matters Cardiff: University of Wales Press
  • Attala, L. 2019, How Water Make us Human Cardiff: University of Wales Press.
  • Attala, L., and Steel, L., (eds.) 2019, Body Matters Cardiff: University of Wales Press.
  • Attala, L. Ar fin ymddangos, Mind the Gap! Exploring the Gap Between Harmony and the Watery Materiality of Climate Change(s) in Rural Kenya In Campion, N. The Harmony Debates Bath: Sophia Press.
  • Attala, L. 2017 Plastic Waste Environment – papur ymholi seneddol a gyhoeddwyd ynghylch deunydd pacio plastig.
  • Attala, L. 2017 “The Edibility Approach”: Using Edibility to Explore Relationships, Plant Agency and the Porosity of Species’ Boundaries. Advances in Anthropology, 7, pp. 125-145.
  • Forde, E., Wright, S., and Attala, L. (eds.) 2016 'Co-producing Mental Health Services in Hywel Dda: A Report of Engagement with Public, Staff and Stakeholders' In collaboration with Hywel Dda Health Authority, Ceredigion, Wales.
  • Attala, L. 2016 ‘Digesting ‘Cryptid’ Snakes: A Phenomenological Approach to the Mythic and Cosmogenetic Properties of Serpent Hallucinations’ in Hurn. S (ed.) Cryptozoology: Cross Cultural Engagements with Mysterious Creatures, Ashgate: London.
  • Attala, L. 2016 ‘Thirsty Bodies: Exploring how Water Transforms Relationships in Rural Kenya’ in Zinn, K., and Steel, L. (eds.) Embodied Encounters London: Routledge.
  • Abbots, EJ, Lavis, A., and Attala, L. (eds.) 2015 Careful Eating: Bodies, Food and Care London: Ashgate.
  • Abbots, EJ., and Attala, L. 2014 ‘It’s Not What You Eat but How and That you eat: Social Media, Counter-Discourses and Disciplined Ingestion Among Amateur Competitive Eater Geoforum, Special issue on Food/Space/Media. Doi:​​10:1016/j.geoforum.2014.11.004.

Mae fy ngwaith yn Kenya wedi cael ei gydnabod gan y Cenhedloedd Unedig ddwywaith.  Yn y lle cyntaf yn 2013 cafodd ganmoliaeth uchel ac wedyn, yn 2014, derbyniodd y prosiect Cyswllt Carbon Cymunedol roeddwn i a’r myfyrwyr yn cydweithio ag ef Wobr Seren Aur y CU oherwydd y cyfraniad a wnaethpwyd tuag at wireddu Nodau Datblygu’r Mileniwm y CU.  

Rwy’n awyddus i sicrhau bod fy mherthynas â’r gymuned yn bodloni’r ddwy ochr, felly rwyf wedi bod yn rhan o’r broses o adeiladu Canolfan Ymchwil i’r Goedwig yn Kenya mewn partneriaeth â grŵp hunangymorth lleol o’r enw Bore Green Umbrella Y nod yw sefydlu canolfan i fyfyrwyr ac ymchwilwyr ddysgu am gynaliadwyedd ar reng flaen newid yn yr hinsawdd, a thrwy hynny creu incwm gwahanol i’r dull mae’r boblogaeth leol yn dibynnu arno ar hyn o bryd, sef cynhyrchu siarcol mewn modd anghynaladwy.

Grantiau

  • 2019: £36,000 Cronfa Gofal Integredig (GIG) i archwilio profiadau staff o ofal integredig
  • 2017: £9,434 Cronfa Ymchwil Heriau Byd-eang, arian sbarduno i archwilio dulliau coginio glanach yng nghefn gwlad Kenya (gan ddefnyddio dŵr/stofiau hydrogen) gyda Phrifysgol Abertawe, HYENA.
  • 2016: $15,486 Grant Gwaith Maes, i helpu ymchwil ynghylch: ‘The Role of ‘New’ Water in Shaping and Regulating Futures in Rural Kenya’. Y corff dyfarnu: Sefydliad Wenner-Gren. (Prif Ymchwilydd).
  • 2015: £15,000 o Gynllun Grantiau Hub Cymru Africa Llywodraeth Cymru (cafwyd arian cyfatebol drwy godi arian, gweler isod).  
  • 2014: £30,000 grant dan Gynllun Gwirfoddoli Rhyngwladol Llywodraeth Cymru, GwirVol, i gynnal Alldaith Gwirfoddolwyr Cymru/Kenya.  (£2,200 am waith maes (Prif Ymchwilydd)).
  • 2013: £10,000 gan gynllun Grantiau Ynni Glân Llywodraeth Cymru i barhau i fonitro newid yn yr hinsawdd a gweithredu prosiect coedwigaeth i fenywod yng nghefn gwlad Kenya.  (£1420 am waith maes (Prif Ymchwilydd)).
  • 2011: £13,700 drwy gynllun Grantiau Ynni Glân Llywodraeth Cymru i fonitro newid yn yr hinsawdd a gweithredu system dŵr glân yng nghefn gwlad Kenya.  (£1250 am waith maes (Prif Ymchwilydd)).
  • 2010: £3,000 drwy Gysylltiadau Cymunedol Cymru/Affrica Llywodraeth Cymru    (£1500 am waith maes (Prif Ymchwilydd)).

Ymgyrchoedd codi arian a grëwyd a threfnwyd gyda myfyrwyr

  • 2017 #addwater https://www.hashtag-addwater.org.uk i gefnogi ffermwyr heb incwm i dalu am eu dŵr
  • 2017 Change for Change - ffair sborion i godi arian ar gyfer Gwarchodfa’r Goedwig, Boré, Kenya
  • 2015 Building for Change - Menter â chefnogaeth Rotary i godi arian ar gyfer ystafelloedd dosbarth yn Boré, Kenya
  • 2014 Rooting for Change - menter ailgoedwigo cyswllt cymunedol ar gyfer Boré, Kenya
    (I gael rhagor o wybodaeth am yr ymgyrchoedd ‘Change’ gweler:  https://sites.google.com/site/carbonlinkorg/latest-news)

Gwobrau

  • 2018 a 2019: Enwebwyd yn y Gwobrau dan Arweiniad Myfyrwyr.
  • 2017: Enwebwyd am ‘Gyfraniad Rhagorol i Gynaliadwyedd’ yn y Gwobrau dan arweiniad Myfyrwyr
  • 2016: Enwebwyd am y ‘Darlithydd Gorau’ yn y Gwobrau dan arweiniad Myfyrwyr.
  • 2015: Enillydd, Gwobrau’r Gŵn Gwyrdd gan EAUC (Hyrwyddwr Cynaliadwyedd).
  • 2015: Yn y rownd derfynol mewn 2 gategori am Wobrau’r Gŵn Gwyrdd (Addysgu a Sgiliau; Hyrwyddwr Staff).
  • 2015: Cydnabyddiaeth Uwch Gymrawd gan yr Academi Addysg Uwch.  
  • 2014: Enillydd Gwobr Seren Aur y CU yn y categori Effaith Amgylcheddol am waith gyda’r Cyswllt Carbon Cymunedol yn Bore, Kenya.
  • 2014: Cyd-enillydd y categori ‘Darlithydd Gorau’ yn y Gwobrau dan arweiniad Myfyrwyr.
  • 2012: Canmoliaeth uchel am gyfraniad i’r amgylchedd yng Ngwobrau Seren Aur y Cenhedloedd Unedig.  
  • 2010: Canmoliaeth uchel gan NIACE fel tiwtor AU sy’n ysbrydoli.
  • 2007-2016: Cydnabyddiaeth bob blwyddyn fel ‘Darlithydd Cysylltiol Rhagorol’, y Brifysgol Agored